Hartelijke dank voor uw bijdrage


Auteur:
Dr. Lex Wunderink
 
In samenwerking met :  



lettergrootte: A  A  A
Stoornis in de neurale circuits

De ontwikkeling van de hersenen begint al spoedig na de conceptie (de bevruchting van de eicel), en loopt bij de mens nog heel lang na de geboorte door. In het prille begin van de ontwikkeling van het embryo, gaan de cellen die later de hersenen vormen, zich geleidelijk onderscheiden van de andere cellen, en dit proces van specialisatie gaat steeds verder door. Verschillende groepjes cellen met een soortgelijke functie gaan bij elkaar liggen en vormen de verschillende hersenkernen en de hersenschors.
De hersenen hebben talloze functies. Bijvoorbeeld het verwerken van de prikkels uit de zintuigen die gericht zijn op de buitenwereld (oren, ogen, neus, tastzin, smaak, reuk, pijn, evenwicht, positiezin), het combineren van deze informatie tot een beeld van de werkelijkheid, het verwerken van prikkels uit het lichaam (zoals honger en dorst), het regelen van het seksuele gedrag, het vergelijken van nieuwe informatie met vroegere informatie uit het geheugen, het signaleren van problemen en het zoeken naar oplossingen, enzovoort.
Vroeger dacht men dat bepaalde hersenkernen verantwoordelijk waren voor één bepaalde hersenfunctie. Als een kern beschadigd was, dacht men dat uitsluitend die ene bijbehorende functie was uitgevallen. Dat blijkt een te eenvoudige visie te zijn. Tegenwoordig weten we dat het gaat om de samenwerking tussen hele series van hersenkernen: zulke schakelingen maken bepaalde hersenfuncties, zoals plannen maken en uitvoeren, pas mogelijk. Een bepaalde hersenkern kan een rol spelen bij verschillende functies. Tegenwoordig zijn dus niet alleen de hersenkernen zelf het onderwerp van het onderzoek naar de oorzaken van schizofrenie, maar vooral ook de verbindingen tussen de verschillende kernen. In dat verband spreken we van neurale circuits, van neurale netwerken.


De hersenen van opzij gezien.




De binnenzijde van de rechter hersenhelft na doorsnijding van de hersenbalken verwijdering van de hersenstam. De hippocampus ligt onzichtbaar onder de hersenschors (parahippocampale gyrus).



Interne monitoring
Een interessante functie van de hersenen is het maken van onderscheid tussen de informatie die direct uit de buitenwereld komt, die tot een beeld van de werkelijkheid moet leiden, en de informatie die door jezelf wordt veroorzaakt of beïnvloed, door geluiden te maken, van positie, van houding, stand en richting te veranderen. De hersenen moeten voor de informatie die je zelf veroorzaakt als het ware voortdurend corrigeren.
Wanneer je bijvoorbeeld je hoofd scheef houdt, blijft de wereld toch recht staan: dat is het gevolg van de corrigerende functie van de hersenen. Vaak wordt er voor je eigen bewegingen wel gecorrigeerd, en voor bewegingen veroorzaakt door invloed van buitenaf niet. De eerste moet je zo min mogelijk opmerken, de laatste moeten je wel opvallen. Een voorbeeld is het bewegen van de ogen: draai je je ogen dan blijft de wereld stilstaan, maar als je met een vinger tegen je oog duwt, lijkt de wereld wel te bewegen. Deze corrigerende functie van de hersenen heet interne monitoring.
Ook bij het praten vindt zo'n correctie plaats. De hersenkernen die het spreken besturen, hebben dit ooit 'geleerd' dankzij verbindingen met de kernen die de gesproken taal begrijpen. Langs de omgekeerde weg staan deze spreekgebieden in verbinding met de begripsgebieden, zodat je weet en begrijpt wat je zelf wil zeggen. Daarbij kun je merken dat het om je eigen gedachten (nog niet gesproken woorden) gaat. Door de verbindingen tussen de kernen die kunnen spreken en de kernen die het gesproken woord begrijpen, kun je ook met jezelf praten, zonder dat hardop te doen. Je weet dan door de interne monitoring wel dat het je eigen gedachten zijn. De interne monitoring is belangrijk om je eigen gedachten te kunnen onderscheiden van de spraak van een ander. Als dat niet goed werkt, kom je al gauw in een verwarrende wereld. De structuur van het zelf spreken, is gelijk aan de structuur van de aangeleerde spraak, die oorspronkelijk van buiten kwam. Dat deze innerlijke spraak niet van buiten komt, wordt zonder interne monitoring niet meer opgemerkt.
Een belangrijk circuit in dit verband is dat tussen de (pre)frontale hersenschors, de gyrus cingulatus anterior, het limbische systeem in de temporaalkwab en de parahippocampale gyrus.
Men vermoedt dat de parahippocampale gyrus (in de temporale hersenschors) en de gyrus cingulatus anterior (de hersenschors aan de binnenvoorzijde van de hersenhelften) van belang zijn om deze interne-monitoringfunctie uit te oefenen. Nu kan men zich voorstellen dat door stoornissen in dit neurale circuit de interne-monitoringfunctie niet goed werkt. Het spraakcentrum geeft gedachten door aan het gehoorcentrum, maar zonder dat opgemerkt wordt dat het de eigen gedachten zijn. De desbetreffende persoon herkent die dan niet als eigen gedachten en hoort een 'stem', die niet te traceren is.
Onderzoekers vermoeden dat op deze manier het horen van stemmen verklaard kan worden, en dat de stoornissen in andere zintuiglijke processen die zich bij schizofrenie voordoen, op soortgelijke manier totstandkomen. Het gaat hierbij nog wel om hypothesen.



terug




Doorgaan met schizofrenie


Schizofrenie wordt vaak in verband gebracht met ‘een gespleten brein’ of een ‘dubbele persoonlijkheid’. De oorzaak wordt vaak gezocht in jeugd en opvoeding. Dit zijn allemaal misverstanden: schizofrenie is een hersenziekte. Ook over psychosen is men vaak onvoldoende geïnformeerd.

Auteur(s) : dr. A. Wunderink
Prijs : € 16,95
ISBN : 9789021548852