Hartelijke dank voor uw bijdrage


Auteur:
Prof. dr. Teus van Laar en Martje Drent
 
In samenwerking met :  



lettergrootte: A  A  A
Parkinson en seksualiteit

 
Zowel bij mannen als bij vrouwen heeft de ziekte van Parkinson gevolgen voor de seksualiteit. Welke problemen er kunnen ontstaan en wat daaraan eventueel te doen valt, komt in dit  hoofdstuk aan bod.

De frequentie van seksueel contact vermindert meestal sterk bij parkinsonpatiënten. Ook de tevredenheid over het seksueel functioneren is vaak verminderd, vooral bij mannen. De aanpak van seksuele problemen bij de ziekte van Parkinson is geen eenvoudige zaak. Praten over de factoren die seksualiteit moeilijk maken ligt gevoelig, maar heeft vaak een therapeutisch effect. Bij de zaken die het vrijen verstoren, lijkt het zinvol om alleen die aspecten te bespreken waaraan iets te doen is. Vaak ervaren partners een verschil in seksuele behoeften. De arts kan proberen een eventueel negatief beeld van de partner (‘Hij wil seks door de medicijnen, niet door mij’) te veranderen. Door de nadruk meer op knuffelen en strelen te leggen kan de druk op de partner verminderen. De arts kan de patiënt voorstellen een medisch seksuoloog te raadplegen.


Praten
De seks kan om allerlei redenen minder aangenaam en leuk geworden zijn. De ziekte van Parkinson zelf kan de zin in seks doen afnemen, of soms juist onnatuurlijk doen toenemen door het gebruik van bepaalde medicijnen. Met name dopamine-agonisten kunnen ongewenste hyperseksualiteit veroorzaken. Daarnaast kan de ziekte van Parkinson functies aantasten die voor een goed seksleven noodzakelijk zijn, zoals het krijgen en behouden van een goede erectie en het vermogen tot zaadlozing. Een bevredigend seksueel contact wordt vaak moeilijk als de partner de verzorgersrol op zich moet nemen en er dan geen sprake meer is van een gelijkwaardige relatie. Ook het apart slapen vanwege nachtelijke problemen zoals onrustige benen of heftig dromen kan seks in de weg staan. Partners hebben nogal eens dubbele gevoelens en vinden het vaak moeilijk om hun emoties te bespreken, omdat ze bang zijn om de ander te kwetsen. In alle gevallen is het bespreekbaar maken van de problemen de belangrijkste eerste stap.
Het is belangrijk de oorzaak van de klachten te vinden. Daarom is een goede analyse van de problemen noodzakelijk. Het zoeken van hulp kan een drempel zijn, maar toch is het bespreken van de problemen heel belangrijk en kan dit als een opluchting ervaren worden. Het is belangrijk erachter te komen welke hulp u zoekt bij de problemen die u ervaart.
Praten over seks is in de praktijk niet gemakkelijk. Het is een intieme zaak tussen twee mensen. Hier met anderen over te spreken is een drempel die genomen moet worden. Maar inzicht in elkaars behoeften en de grenzen die er zijn, bieden mogelijkheid voor meer begrip en respect. De bakens verzetten door minder daadgericht te zijn, kan een bevrijdend gevoel geven. Zich richten op de dingen die nog wel lukken, bijvoorbeeld meer knuffelen en strelen, is ook een mogelijkheid. Seksualiteit is intimiteit! Aandacht geven aan elkaar is belangrijk. Zorg voor goede voorwaarden, zoals gezelligheid, en tijd voor elkaar. Geniet van elkaar. Probeer zo aantrekkelijk mogelijk te zijn, zorg voor een goede lichamelijke hygiëne. Plan de seks op momenten dat u zich fit voelt. Maak zo nodig gebruik van medicijnen of hulpmiddelen, maar zorg ook voor humor.


Mannen
Bij 60 tot 70 procent van de mannen komen erectiestoornissen voor en het niet tot stand komen van een orgasme en zaadlozing of voortijdige zaadlozing. De kwaliteit van het seksuele contact neemt af. De seksuele interesse kan ook afnemen door depressieklachten of door motorische problemen (tremor) waardoor er belemmeringen ontstaan om seksueel actief te zijn. Als het verlangen er wel is maar het niet lukt, kan dit als zeer frustrerend ervaren worden.

Bij de behandeling van erectiestoornissen moeten de volgende zaken worden overwogen:
  • de aanwezigheid van hormonale stoornissen, zoals een te traag werkende schildklier, of een te lage testosteronspiegel (het mannelijke geslachtshormoon);
  • het gebruik van PDE-5-remmers, zoals sildenafil (Viagra), tadalafil (Cialis) of vardenafil (Levitra), die erecties bij mannen kunnen bevorderen. De genoemde middelen verschillen onderling vooral door de werkingsduur. Een belangrijke bijwerking is het risico op plotselinge bloeddrukdaling na opstaan (orthostatische hypotensie). Deze middelen mogen niet gebruikt worden door patiënten met klachten over pijn op de borst of een recent hart- of herseninfarct (in de afgelopen zes maanden). Een nadeel van deze middelen is dat de seks hierdoor gepland en minder spontaan verloopt;
  • een eventuele depressie. Deze moet zo nodig behandeld worden;
  • het gebruik van alprostadil, dat via injecties in de ­penis voor een erectie kan zorgen.

Vrouwen
Ook bij vrouwen met de ziekte van Parkinson zijn er problemen met de lust, opwinding en orgasme. Het krijgen van een orgasme duurt vaak veel langer en is minder intens. Pijn tijdens de gemeenschap door te weinig opwinding en een te droge vagina zijn vervelende klachten. Bij oudere vrouwen kan ook de overgang hieraan extra bijdragen. Eventueel kan een glijmiddel worden gebruikt. Bij problemen met het orgasme kan een vibrator geprobeerd worden.
Het seksueel contact kan ook verminderen door lichamelijke factoren zoals overmatig transpireren, speekselvloed, incontinentie en door cognitieve veranderingen waardoor de partner als persoon veranderd is.



De invloed van medicijnen op seks
Als bijwerking van parkinsonmedicatie kan seksuele overstimulatie ontstaan. Veranderingen in het seksueel gedrag na het starten van parkinsonmedicatie is een aanwijzing voor overstimulatie. Dit kan ook pas na verloop van tijd ontstaan. Het voortdurend denken aan seks, veel vaker seksueel contact willen, en het bezoeken van pornosites kunnen zeer hinderlijke vormen aannemen die voor de directe omgeving alle grenzen overschrijdt. Dit kan uiteraard tot grote problemen in de relatie leiden.
Medicijnen kunnen daarnaast zorgen voor een ejaculatio praecox (vroegtijdig klaarkomen).
Vooral voor veel mannen is de combinatie van toegenomen lustbeleving met een afnemende mogelijkheid om een erectie en/of orgasme te krijgen een groot probleem. Medicatieaanpassing zal dan gericht moeten zijn op een afnemende lustbeleving en waar mogelijk een verbetering van de erecties.
Ook afname van lustgevoelens door medicijnen komt voor. Middelen die dit kunnen veroorzaken zijn bètablokkers, antidepressiva, slaapmiddelen en kalmeringsmiddelen.
Als partners er samen niet goed uitkomen, kan een verwijzing naar een seksuoloog gewenst zijn. Deze kijkt zowel naar lichamelijke, psychische alsook naar relationele factoren. Het kan zeer behulpzaam zijn dat een derde persoon met kennis van zaken de problemen helder en inzichtelijk maakt, zodat naar goede oplossingen gezocht kan worden.


Samenvatting
Zowel bij vrouwen als bij mannen heeft de ziekte van Parkinson gevolgen voor de seksualiteit. Vaak vermindert de frequentie van seksueel contact. Ook de tevredenheid over het seksuele contact neem af. De aanpak van die problemen is niet eenvoudig omdat het geen gemakkelijk gespreksonderwerp is. Maar praten kan wel helpen. De seks kan om allerlei redenen minder aangenaam en leuk geworden zijn. De ziekte van Parkinson zelf kan de zin in seks doen afnemen, of soms juist onnatuurlijk doen toenemen door het gebruik van bepaalde medicijnen. Met name dopamine-agonisten kunnen ongewenste hyperseksualiteit veroorzaken. Bij mannen kan de ziekte bovendien gepaard gaan met erectiestoornissen. Vrouwen kunnen problemen hebben met een veranderde lust, opwinding en orgasme.




terug verder




Parkinson en nu?

Auteur(s)
Dr. Teus van Laar en Martje Drent

Prijs: € 19,95
ISBN: 9789491549496

200 jaar ziekte van Parkinson


In 1817 gaf James Parkinson een briljante beschrijving van de ziekte die later zijn naam zou dragen. An essay on the Shaking Palsy is nu voor het eerst vertaald. Neuroloog Jorrit Hoff voorziet de tekst van commentaar en breidt de bevindingen uit met de stand van zaken rondom diagnostiek en behandeling van de ziekte van Parkinson.

Auteur(s) : Jorrit Hoff en James Parkinson
Prijs : € 16,95
ISBN : 9789491549823

Lekker eten met parkinson


Lekker eten met parkinson is een lifestylekookboek boordevol gezonde en creatieve eetadviezen. Iedereen die van lekker eten houdt kan met de recepten uit de voeten, ook wie door ziekte last heeft van beperkingen. Met welk uitgangspunt je als thuiskok ook aan de slag gaat, in alle gevallen is genieten van een gezellige maaltijd in goed gezelschap het doel.

Auteur(s) : Heleen Dicke, Gerrit Jan Bos
Prijs : € 22,50
ISBN : 9789491549809

Parkinson en nu?



Auteur(s) : Dr. Teus van Laar en Martje Drent
Prijs : € 19,95
ISBN : 9789491549496

Mijn denken stottert vaak meer dan mijn benen



Auteur(s) : Ad Nouws
Prijs : € 22,50
ISBN : 9789491549861