Hartelijke dank voor uw bijdrage


Auteur:
Dr. Pierre Zelissen
 
In samenwerking met :  

Nederlandse Hypofysestichting


lettergrootte: A  A  A
Met naam en toenaam

 
Hieronder worden (alfabetisch gerangschikt op stofnaam) de geneesmiddelen weergegeven die het meest voorgeschreven worden bij aandoeningen van de hypofyse. Het betreft zowel geneesmiddelen om overmatige hormoonproductie af te remmen, als geneesmiddelen ter vervanging van de eigen onvoldoende hormoonproductie. Bij ‘bijwerkingen’ worden uitsluitend de bijwerkingen vermeld die zeer vaak (meer dan 10 procent van de gebruikers van het geneesmiddel) of vaak (bij 1 tot 10 procent) optreden.


Stofnaam (generische naam): bromocriptine
Merkna(a)m(en): Parlodel
Beschikbaar in: tabletten van 2,5 mg, capsules van 5 mg
Indicatie(s): remming van de prolactineproductie bij hyperprolactinemie, prolactinoom
Contra-indicatie(s): ernstige hart- en vaatziekten (kransslagadervernauwing, hartklepafwijkingen), zwangerschapsvergiftiging (toxicose), Onvoldoende behandelde hoge bloeddruk, ernstige psychische stoornissen
Bijwerkingen: misselijkheid, braken, obstipatie, hoofdpijn, sufheid, duizeligheid, verstopte neus
Bijzonderheden: kan zo nodig tijdens de zwangerschap worden gebruikt


Stofnaam (generische naam): cabergoline
Merkna(a)m(en): Dostinex
Beschikbaar in: tabletten van 0,5 mg
Indicatie(s): remming van de prolactineproductie bij hyperprolactinemie, prolactinoom; remming van de GH-productie (als aanvullende behandeling) bij acromegalie
Contra-indicatie(s): hartklepafwijkingen, fibrose (verbindweefseling) van longen of borstvliezen

Bijwerkingen: lage bloeddruk, misselijkheid, hoofdpijn, duizeligheid, buikpijn, maagklachten, vermoeidheid, obstipatie, braken, pijn in borsten, opvliegers, depressie
Bijzonderheden: bij langdurig gebruik van hoge doseringen (circa 10 mg per week of meer) kunnen hartklepafwijkingen ontstaan en moet er regelmatig een echocardiogram ter controle worden gemaakt. Voorzichtigheid is geboden bij ernstige psychische stoornissen in heden of verleden


Stofnaam (generische naam): cortison acetaat
Merkna(a)m(en): -
Beschikbaar in: tabletten van 5 en 25 mg
Indicatie(s): vervanging van het hormoon cortisol bij bijnierschorsinsufficiëntie
Contra-indicatie(s): geen
Bijwerkingen: in principe alleen bij langdurig te hoge dosering (zie ziekte van Cushing voor de effecten van te veel cortisol)
Bijzonderheden: wordt in het lichaam omgezet in het actieve hormoon cortisol


Stofnaam (generische naam): desmopressine
Merkna(a)m(en): Minrin, Octostim nasaal
Beschikbaar in: tabletten van 0,1 en 0,2 mg; neusspray en neusdruppels (0,1 mg/mL); neusspray (0,025 mg/mL); neusspray (1,5 mg/mL)
Indicatie(s): vervanging van het hormoon vasopressine (ADH) bij centrale diabetes insipidus
Contra-indicatie(s): dwangmatig te veel drinken (primaire polydipsie)
Bijwerkingen: hoofdpijn, maagpijn, misselijkheid. Bij gebruik in de neus: neusverstopping, neusbloedingen
Bijzonderheden: bij overmatig drinken kan er tijdens desmopressinegebruik een zogeheten watervergiftiging optreden


Stofnaam (generische naam): dexamethason
Merkna(a)m(en): -
Beschikbaar in: tabletten van 0,5 en 1,5 mg; door de apotheker kunnen capsules met elke gewenste sterkte worden gemaakt
Indicatie(s): vervanging van het hormoon cortisol bij bijnierschorsinsufficiëntie; in de praktijk wordt het hiervoor slechts zelden gebruikt
Contra-indicatie(s): geen
Bijwerkingen: in principe alleen bij langdurig te hoge dosering (zie ziekte van Cushing voor de effecten van te veel cortisol)
Bijzonderheden: dexamethason is een synthetisch gemaakt hormoon met cortisolachtige werking; het is circa 30-40 x sterker dan cortisol en het werkt erg lang (circa 24 u)


Stofnaam (generische naam): DHEA (dehydroepiandrosteron), prasteron
Merkna(a)m(en): -
Beschikbaar in: tabletten of capsules van 25 of 30 mg; door de apotheker kunnen capsules met elke gewenste sterkte worden gemaakt
Indicatie(s): vervanging van het hormoon DHEA bij bijnierschorsinsufficiëntie
Contra-indicatie(s): geen
Bijwerkingen: in principe alleen bij langdurig te hoge dosering en alleen bij vrouwen: overmatige lichaamsbeharing, vette huid, acne, menstruatiestoornissen
Bijzonderheden: DHEA is geen officieel in Nederland geregistreerd geneesmiddel; soms wordt het (volkomen misplaatst en ten onrechte) tot de voedingssupplementen gerekend. Gewoonlijk moet de endocrinoloog een machtiging bij de ziektekostenverzekering aanvragen om het middel vergoed te krijgen. Het is geen standaardbehandeling bij bijnierschorsinsufficiëntie


Stofnaam (generische naam): hydrocortison
Merkna(a)m(en): -
Beschikbaar in: tabletten van 20 mg (officieel de enig beschikbare sterkte), maar ook tabletten van 5 en 10 mg zijn leverbaar; daarnaast kan de apotheker capsules (laten) maken met elke gewenste sterkte
Indicatie(s): vervanging van het hormoon cortisol bij bijnierschorsinsufficiëntie
Contra-indicatie(s): geen
Bijwerkingen: in principe alleen bij langdurig te hoge dosering (zie ziekte van Cushing voor de effecten van te veel cortisol)
Bijzonderheden: voor (nood)injectie in spier of ader is hydrocortison beschikbaar onder de naam Solu-Cortef act-o-vial (100 mg per ampul)


Stofnaam (generische naam): ketoconazol
Merkna(a)m(en): Nizoral
Beschikbaar in: tabletten van 200 mg
Indicatie(s): afremmen van overmatige cortisolproductie bij de ziekte van Cushing
Contra-indicatie(s): leverziekten
Bijwerkingen: misselijkheid, braken, buikpijn, jeuk
Bijzonderheden: tijdens gebruik moet de leverfunctie via bloedonderzoek worden gecontroleerd. Te sterke remming van de cortisolproductie kan verschijnselen van bijnierschorsinsufficiëntie veroorzaken


Stofnaam (generische naam): lanreotide
Merkna(a)m(en): Somatuline Autosolution
Beschikbaar in: wegwerpspuiten van 60, 90 en 120 mg voor diep subcutane injectie
Indicatie(s): remming van de GH-productie bij acromegalie
Contra-indicatie(s): geen
Bijwerkingen: galstenen, diarree, winderigheid, buikpijn, misselijkheid, braken, maagklachten, hoofdpijn, reactie op de injectieplaats, trage polsslag, vermoeidheid, duizeligheid, verhoogde of verlaagde bloedsuikerwaarden, verhoogde waarden van bilirubine (galkleurstof) in het bloed, verminderde eetlust
Bijzonderheden: geen


Stofnaam (generische naam): levothyroxine
Merkna(a)m(en): Eltroxin, Euthyrox, Thyrax
Beschikbaar in: tabletten van 50 en 100 microgr (Eltroxin en levothyroxine), tabletten van 25, 50, 88, 100, 112, 125, 137, 150, 175 en 200 microgr (Euthyrox), tabletten van 25, 100 en 150 microgr (Thyrax)
Indicatie(s): vervanging van schildklierhormonen bij hypothyreoïdie
Contra-indicatie(s): onbehandelde bijnierschorsinsufficiëntie
Bijwerkingen: in principe alleen bij te hoge dosering (zie klachten van hyperthyreoïdie bij TSH producerend hypofyse-adenoom)
Bijzonderheden: nuchter innemen en daarna ten minste 30 min. wachten met ontbijten of innemen voor het slapengaan na ervoor minimaal 2 uur niets gegeten te hebben. Niet samen innemen met calcium- en ijzerpreparaten (interval van ten minste 2 uur aanhouden)


Stofnaam (generische naam): liothyronine
Merkna(a)m(en): Cytomel
Beschikbaar in: tabletten van 25 microgr
Indicatie(s): aanvulling op behandeling met levothyroxine ter vervanging van schildklierhormonen bij hypothyreoïdie
Contra-indicatie(s): onbehandelde bijnierschorsinsufficiëntie
Bijwerkingen: in principe alleen bij te hoge dosering (zie klachten van hyperthyreoïdie bij TSH producerend hypofyse-adenoom)
Bijzonderheden: niet gelijktijdig innemen met calcium- en ijzerpreparaten (interval van ten minste 2 uur aanhouden)


Stofnaam (generische naam): metyrapone
Merkna(a)m(en): Metopiron
Beschikbaar in: tabletten van 250 mg
Indicatie(s): afremmen van overmatige cortisolproductie bij de ziekte van Cushing
Contra-indicatie(s): geen
Bijwerkingen: misselijkheid, duizeligheid, vocht vasthouden, toename van lichaamsbeharing, vette huid en acne bij vrouwen
Bijzonderheden: te sterke remming van de cortisolproductie kan verschijnselen van bijnierschorsinsufficiëntie veroorzaken


Stofnaam (generische naam): octreotide
Merkna(a)m(en): Sandostatine LAR
Beschikbaar in: flacons met poeder om injecties van te bereiden van 10, 20 en 30 mg
Indicatie(s): remming van de GH-productie bij acromegalie
Contra-indicatie(s): geen
Bijwerkingen: galstenen, diarree of obstipatie, winderigheid, buikpijn, misselijkheid, braken, maagklachten, hoofdpijn, reactie op de injectieplaats, trage polsslag, vermoeidheid, duizeligheid, verhoogde of verlaagde bloedsuikerwaarden, verhoogde waarden van bilirubine (galkleurstof) in het bloed, verminderde eetlust
Bijzonderheden: het oplossen van het poeder is nogal lastig en dient met zorg te gebeuren; er is een injectieservice beschikbaar


Stofnaam (generische naam): oestrogenen en progestagenen
Merkna(a)m(en): zeer vele
Beschikbaar in: tabletten of pleisters
Indicatie(s): vervanging van vrouwelijke hormonen bij hypogonadisme van de vrouw
Contra-indicatie(s): voorzichtigheid is geboden bij trombose of longembolie in het verleden
Bijwerkingen: onregelmatig vaginaal bloedverlies, gevoelige of pijnlijke borsten, afscheiding uit de borsten, hoofdpijn, migraine, verandering in libido, depressieve stemming, misselijkheid, veranderingen in vaginale afscheiding, vocht vasthouden, veranderingen in lichaamsgewicht, trombose en longembolie
Bijzonderheden: er zijn verschillende manieren om het tekort aan vrouwelijke hormonen te vervangen; vaak wordt hiervoor ook een anticonceptiepil gebruikt. Als de vrouw geen baarmoeder meer heeft, is het voldoende om alleen met oestrogenen te behandelen


Stofnaam (generische naam): pegvisomant
Merkna(a)m(en): Somavert
Beschikbaar in: flacons met poeder om injecties van te bereiden van 10, 15 en 20 mg
Indicatie(s): remming van de GH-productie bij acromegalie
Contra-indicatie(s): geen
Bijwerkingen: reacties op de injectieplaats: vooral roodheid en pijn, bloedingen, overgevoeligheid, lokaal toename van vetweefsel, diarree, obstipatie, misselijkheid, braken, maagklachten, gestoorde leverfunctie, griepachtige verschijnselen, vermoeidheid, gewrichtspijnen, spierpijnen, hoofdpijn, duizeligheid, slaperigheid, trillerigheid, overmatig zweten, jeuk, abnormale dromen, slaapstoornissen, gewichtstoename, verhoging van cholesterol- en bloedsuikerwaarde, honger, hoge bloeddruk
Bijzonderheden: de injecties worden door de patiënt zelf toegediend (uiteraard na goede instructies)


Stofnaam (generische naam): predniso(lo)n
Merkna(a)m(en): -
Beschikbaar in: tabletten van 5 mg
Indicatie(s): vervanging van het hormoon cortisol bij bijnierschorsinsufficiëntie; in de praktijk wordt het hiervoor slechts zelden gebruikt
Contra-indicatie(s): geen
Bijwerkingen: in principe alleen bij langdurig te hoge dosering (zie ziekte van Cushing voor de effecten van teveel cortisol)
Bijzonderheden: predniso(lo)n is een synthetisch gemaakt hormoon met cortisolachtige werking; het is circa 4-5 x sterker dan cortisol en het werkt lang (circa 12u)


Stofnaam (generische naam): propylthiouracil (PTU)
Merkna(a)m(en): -
Beschikbaar in: tabletten van 50 mg
Indicatie(s): remming van de productie van schildklierhormonen bij een TSH producerend hypofyse-adenoom
Contra-indicatie(s): ernstig gestoorde leverfunctie
Bijwerkingen: allergische reacties zoals huiduitslag en jeuk, hoofdpijn, spier- en gewrichtspijn, misselijkheid, geelzucht en gestoorde leverfunctie, haaruitval, smaakverlies
Bijzonderheden: als er tijdens het gebruik van dit middel koorts optreedt, gepaard gaande met keelontsteking of ontsteking van het mondslijmvlies, dient de patiënt meteen contact met de behandelend arts op te nemen in verband met het feit dat dit middel (weliswaar zeldzaam) tot een ernstige afwijking van de witte bloedlichaampjes (agranulocytose) kan leiden met ernstige infecties tot gevolg


Stofnaam (generische naam): quinagolide
Merkna(a)m(en): Norprolac
Beschikbaar in: tabletten van 75 microgr
Indicatie(s): remming van de prolactineproductie bij hyperprolactinemie, prolactinoom
Contra-indicatie(s): geen
Bijwerkingen: misselijkheid, braken, hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid, verminderde eetlust, buikpijn, obstipatie of diarree, slapeloosheid, oedeem, verstopte neus en lage bloeddruk
Bijzonderheden: voorzichtigheid is geboden bij ernstige psychische stoornissen in heden of verleden
Stofnaam (generische naam): somatotropine (groeihormoon)
Merkna(a)m(en): Genotropin, Humatrope, Norditropin, Nutropinaq, Omnitrope, Zomacton
Beschikbaar in: poeder voor het bereiden van injectievloeistof, reeds opgeloste injectievloeistof in penpatronen of wegwerpspuiten
Indicatie(s): ter vervanging bij een tekort aan groeihormoon
Contra-indicatie(s): actieve kwaadaardige ziekte
Bijwerkingen: in principe geen; bij te hoge dosis of te snel verhogen van de dosis: oedeem, hoofdpijn, tintelingen in vingers en tenen, gewrichtspijnen, gewrichtsstijfheid en spierpijn
Bijzonderheden: de subcutane injecties of de toediening via een naaldloos systeem door de huid heen (Zomacton) worden door de patiënt zelf verricht (uiteraard na goede instructies)

Stofnaam (generische naam): testosteron
Merkna(a)m(en): Andriol, Androgel, Nebido, Sustanon, Testim, Tostran
Beschikbaar in: tabletten van 40 mg (Andriol); gel om op de huid te smeren in sachets van 25 en 50 mg (Androgel), tubes van 50 mg (Testim), flacons van 60 gram met doseerpompje (Tostran – 1 druk op de pomp geeft 10 mg testosterongel) en ampullen met injectievloeistof (Nebido: ampullen van 1000 mg – Sustanon: ampullen van 250 mg
Indicatie(s): ter vervanging bij een tekort aan testosteron bij mannen
Contra-indicatie(s): prostaat- en borstkanker
Bijwerkingen: in principe geen, maar in het begin van de behandeling (als de man langere tijd te weinig testosteron heeft geproduceerd) of als de dosering te hoog is: symptomen van seksuele overstimulatie, verkleining testikels en verminderd volume bij de zaadlozing, prostaatvergroting, prostaatontsteking, hoofdpijn, duizeligheid, hoge bloeddruk, acne, borstvorming, kaalheid, slapeloosheid, diarree, stijging van het aantal rode bloedlichaampjes, huidreacties op de toedieningsplaats zoals roodheid (gel, injectie), acne en droge huid (gel), pijn en bloeduitstorting (injectie).
Bijzonderheden: bij gebruik van testosterongel dienen de mannen ervoor te zorgen dat kinderen en vrouwen niet intensief in contact komen met de huiddelen waarop de gel is gesmeerd
Stofnaam (generische naam): thiamazol
Merkna(a)m(en): Strumazol
Beschikbaar in: tabletten van 10 en 30 mg
Indicatie(s): remming van de productie van schildklierhormonen bij een TSH producerend hypofyse-adenoom
Contra-indicatie(s): ernstig gestoorde leverfunctie
Bijwerkingen: allergische reacties zoals huiduitslag en jeuk, hoofdpijn, spier- en gewrichtspijn, misselijkheid, geelzucht en gestoorde leverfunctie, haaruitval, smaakverlies
Bijzonderheden: als er tijdens het gebruik van dit middel koorts optreedt, gepaard gaande met keelontsteking of ontsteking van het mondslijmvlies, dient de patiënt meteen contact met de behandelend arts op te nemen omdat dit middel (weliswaar zeldzaam) tot een ernstige afwijking van de witte bloedlichaampjes (agranulocytose) kan leiden met ernstige infecties tot gevolg





terug verder




De hypofyse hapert


Dit boek is bestemd voor mensen bij wie pas hypofyseziekte is vastgesteld en voor de chronische patiënt die al geruime tijd met een hypofyseziekte leeft. Ook de aandoeningen van kinderen komen aan bod.

Auteur(s) : Dr. Pierre Zelissen
Prijs : € 24,95
ISBN : 9789491549021