Hartelijke dank voor uw bijdrage


Auteur:
Dr. Annemiek Nap, Dr. Wim Willemsen en Prof. dr. Thomas D'Hooghe
 
In samenwerking met :  



lettergrootte: A  A  A
Gevolgen voor de vruchtbaarheid

Hoewel endometriose vaker voorkomt bij vrouwen die problemen ondervinden wanneer ze proberen zwanger te worden, betekent dit niet dat alle vrouwen met endometriose onvruchtbaar zijn. Veel vrouwen met endometriose worden gemakkelijk zwanger. Maar endometriose kan een factor zijn die de vruchtbaarheid beïnvloedt. Zwanger worden is een complex proces. Er zijn heel veel factoren, zowel bij de man als bij de vrouw, die bepalen hoe gemakkelijk een zwangerschap bij een bepaald stel tot stand komt. Factoren die bijdragen zijn onder meer de zaadkwaliteit, de leeftijd van de vrouw, of er een eisprong optreedt, of de eileiders open zijn en of het embryo kan innestelen in de baarmoeder.

Vruchtbaarheidsproblemen
We spreken van vruchtbaarheidsproblemen wanneer na een jaar van regelmatige geslachtsgemeenschap in de vruchtbare periode nog geen zwangerschap is ontstaan. Na een jaar is ongeveer 80 tot 85% van de paren met kinderwens spontaan zwanger. Na twee jaar is dat percentage gestegen tot 90%. Als een vrouw na een jaar nog niet zwanger is, is het een goed idee om naar de huisarts te gaan en dit te bespreken.
Moeilijkheden bij het zwanger worden is een van de meest stressvolle problemen voor een stel. De teleurstelling van de menstruatie zorgt voor een steeds terugkerende stressfactor. Een vrouw kan het gevoel krijgen dat haar lichaam haar in de steek laat, en ze kan zich schuldig gaan voelen tegenover haar partner.

Het is bekend dat de maandelijkse kans op zwangerschap lager is bij vrouwen met endometriose dan bij vrouwen die de ziekte niet hebben, en dat het moeilijker is om zwanger te raken als er sprake is van ernstige endometriose in vergelijking met lichte graden van endometriose. In het algemeen wordt vrouwen die bekend zijn met endometriose en die een kinderwens hebben, aangeraden niet te lang te wachten met proberen zwanger te worden.
De kans op een zwangerschap kan ook beperkt worden door het samengaan van een paar kleinere factoren. Als de man bijvoorbeeld iets minder goed zaad heeft en zijn vrouw heel milde endometriose, kan dit voor het paar een oorzaak zijn van vruchtbaarheidsproblemen. Was er in dat geval maar een van de twee problemen opgetreden, dan had zwanger worden helemaal geen probleem hoeven te zijn. Aan de andere kant treden ook zwangerschappen op bij stellen bij wie een aantal kleine vruchtbaarheidsbelemmerende factoren wel aanwezig is. Het is niet vaak zo dat zwangerschap helemaal onmogelijk is. Het kan wel zo zijn dat de kans op een zwangerschap onwaarschijnlijk is zonder hulp.
Wanneer een zwangerschap optreedt bij een vrouw met endometriose is dit niet schadelijk voor haar kind. Er is geen verhoogde kans op een miskraam of op een kind met aangeboren afwijkingen bij vrouwen met endometriose.

Scoringssystemen voor endometriose en vruchtbaarheid
Er zijn verschillende scoringssystemen, die iets zeggen over de uitgebreidheid van endometriose. Het meest gebruikte scoringssysteem op dit moment is dat van de American Fertility Society (afs). Op een gegeven moment is dit scoringssysteem herzien (revised) vandaar dat de indeling de
r-afs voor endometriose wordt genoemd.
De ernst van de endometriose wordt uitgedrukt van 1 tot 4, waarbij 1 staat voor gering en 4 voor ernstig. Deze indeling zegt iets over de problemen die de endometriose kan geven wat betreft de vruchtbaarheid. r-afs 1 heeft vrijwel geen invloed op de vruchtbaarheid, terwijl r-afs 4 een behoorlijke invloed hierop heeft. De indeling van de afs zegt niets over pijn die endometriose kan geven, al is het logisch dat vrouwen met meer uitgebreide endometriose meer kans hebben op pijnklachten dan vrouwen met minimale endometriose.

De r-afs indeling van endometriose in relatie tot mogelijke poblemen bij de vruchtbaarheid.


Oorzaken van een verminderde kans op zwangerschap
Er zijn verschillende factoren die een rol kunnen spelen bij endometriose en vruchtbaarheidsproblemen. De aanwezigheid van verklevingen kan zeker een oorzaak zijn van een verminderde vruchtbaarheid, maar er zijn ook nog andere factoren die misschien een rol spelen.

Verklevingen bij ernstige endometriose
Wanneer er sprake is van ernstige endometriose kunnen er verklevingen in de buik voorkomen. Dergelijke verklevingen noemen we ook adhaesies. Ze kunnen er voor zorgen dat verschillende organen in de buik tegen elkaar aan gaan zitten. Of dat er bindweefselstrengen tussen organen ontstaan, of tussen organen en de buikwand.

Als er verklevingen op de eierstok zitten, kan het voorkomen dat de eicel na de eisprong niet uit de eierstok kan komen. Door verklevingen tussen de eierstok en de eileider kan het onmogelijk worden voor de eicel om naar de eileider te gaan. Het kan ook gebeuren dat de eileider zelf afgesloten raakt voor eicellen of zaadcellen. Daardoor kan de eicel niet in de eileider terechtkomen. Komt de eicel niet in de eileider aan, dan kan er geen bevruchting met een zaadcel optreden. Als de zaadcellen niet in de eileider aankomen, geldt hetzelfde. In de eileider vindt namelijk de bevruchting tot embryo plaats.

Milde endometriose
De meeste artsen zijn het erover eens dat milde endometriose de vruchtbaarheid negatief kan beïnvloeden. Ze verschillen alleen van mening over de vraag waarom dat zo is.
Er zijn verschillende oorzaken geopperd. Zo zou endometriose het milieu van de buik kunnen veranderen, waardoor de eicel schade oploopt. Daardoor zou het moeilijker zijn voor een zaadcel om een eicel te bevruchten. Tevens zou door endometriose mogelijk de innesteling van het embryo nadelig beïnvloed kunnen worden. Er is meer onderzoek noodzakelijk om meer te weten te komen over de mogelijke schadelijke effecten van endometriose op het ontstaan van een zwangerschap.

Verbeteren van de kans op zwangerschap
Chirurgische behandeling
Zoals al eerder aangegeven, is een medicamenteuze behandeling niet zinvol om de zwangerschapskans bij vrouwen met endometriose te verhogen, omdat ze tijdens zo’n behandeling met medicijnen niet zwanger kunnen worden. Sommige centra kiezen ervoor om een laparoscopie uit te voeren bij vrouwen met langdurige kinderwens bij wie ze tot op dat moment geen oorzaken hebben gevonden voor een verminderde vruchtbaarheid.
Wanneer bij een vrouw een lichte mate van endometriose aanwezig blijkt te zijn en die wordt weggehaald bijvoorbeeld tijdens een kijkoperatie, dan wordt de kans op zwangerschap vergroot. Ook wanneer er een endometriosecyste aanwezig is, is het beter om deze eerst te verwijderen. Daarna kan, afhankelijk van de leeftijd van de vrouw, de duur van de verminderde vruchtbaarheid, en het voorkomen van andere factoren die de vruchtbaarheid verminderen, afgewacht worden. Zonodig kan men later een van de vruchtbaarheidsbehandelingen starten, die hieronder aan de orde komen.

iui
De kans op zwangerschap bij vrouwen met endometriose en open eileiders, van wie de partner voldoende beweeglijke zaadcellen heeft, kan verhoogd worden door een gecombineerde behandeling die bestaat uit een milde hormonale stimulatie, bij voorkeur in combinatie met intra-uteriene inseminatie (iui). Het betekent dat het zaad van de man in het laboratorium wordt opgewerkt waarna het met een dun slangetje in de baarmoeder van de vrouw wordt aangebracht. Deze hormonale stimulatie kan gebeuren met tabletten maar meestal met injecties met vrouwelijke hormonen. Tijdens de stimulatie vinden regelmatig echocontroles plaats om te kijken hoeveel eicellen er rijpen. Er mogen twee tot drie eicellen tot ontwikkeling komen. Bij intra-uteriene inseminatie wordt het zaad van de man in het laboratorium bewerkt, en rechtstreeks met een kleine katheter via de vagina in de baarmoeder gebracht. Het gaat dus om een natuurlijke bevruchting in het lichaam van de vrouw. In deskundige handen wordt met deze behandeling de normale zwangerschapskans bijna hersteld (ongeveer 15% kans per behandeling), met een risico op meerlingzwangerschap van ongeveer 6%.

ivf
ivf staat voor in vitro fertilisatie (letterlijk: bevruchting in glas) en wordt ook wel reageerbuisbevruchting genoemd. Bij ivf brengt men met behulp van hormonen niet een enkele, zoals in de natuurlijke situatie, maar een aantal eicellen tot rijping. Om te kijken of en hoeveel eicellen er rijpen maakt men vervolgens regelmatig echo’s. Zijn de eicellen rijp, dan worden ze uit de buik verwijderd met een dunne naald die via de vagina in de buik wordt gebracht (de eicelpunctie). In het laboratorium brengt men vervolgens de zaadcellen van de partner bij de eicellen, en wacht men af of bevruchting optreedt en er embryo’s ontstaan. Als er dan embryo’s zijn ontstaan, plaatst men een paar dagen na de punctie een of twee embryo’s in de baarmoeder (de embryotransfer). Twee weken na de embryoterugplaatsing is duidelijk of het embryo zich heeft kunnen innestelen in de baarmoeder en of er een zwangerschap is ontstaan. De kans op zwangerschap is ongeveer 15 tot 25% per poging en is afhankelijk van vele factoren, zoals leeftijd van de vrouw, uitgebreidheid van vroegere operaties aan eierstokken, eicelproductie in reactie op de medicijnen, en mannelijke factoren.

De IVF-procedure.


Veel vrouwen ervaren ivf als belastend. Sommige vrouwen krijgen bijwerkingen van de hormonen die gebruikt worden om de eicellen te laten groeien. Anderen vinden de tijdsinvestering voor de regelmatige bezoeken aan het ziekenhuis zwaar. Weer anderen rapporteren dat de wachttijd na de embryoterugplaatsing tot ze weten of er zwangerschap optreedt, heel stressvol voor hen is. Door de stress van een ivf-behandeling kan de relatie tussen partners onder druk komen te staan.
Voor sommige vrouwen met ernstige endometriose kan een ivf-behandeling extra zwaar zijn omdat de hormonen die nodig zijn om de eicellen te laten rijpen het effect hebben dat de endometriose actiever wordt. Incidenteel moet een ivf-behandeling afgebroken worden omdat een vrouw met endometriose te veel pijnklachten ontwikkelt tijdens de ivf-poging. Anderzijds is het niet aangetoond dat er door de ivf-behandeling een grotere kans is dat endometriose erger wordt, of sneller terugkomt na een succesvolle chirurgische ingreep.




terug verder




Endometriose de baas!



Auteur(s) : Annemiek Nap, Bianca De Bie, Thomas DHooghe
Prijs : € 14,95
ISBN : 9789491549731