Hartelijke dank voor uw bijdrage


Auteur:
Drs. Rob Rodrigues Pereira
 
In samenwerking met :  



lettergrootte: A  A  A
Veel gestelde vragen, adviezen en tips

In de vorige hoofdstukken heeft u kunnen lezen wat de achtergronden zijn van ADHD, hoe de arts tot de diagnose komt, welke andere problemen extra aandacht nodig kunnen hebben, hoe de aandoening aangepakt wordt en wat er te verwachten is bij kinderen en volwassenen met al dan niet behandelde ADHD.
In dit samenvattende hoofdstuk komen deze punten nog eens overzichtelijk ter sprake, in de vorm van antwoorden op veel gestelde vragen. De vorige hoofdstukken kunnen dan gebruikt worden als naslagwerk. De adviezen en tips zijn bedoeld om u zo goed mogelijk te helpen op een leefbare manier om te gaan met ADHD, zodat u en uw kind een zo aangenaam mogelijk leven kunt leiden.

Wat doe ik als ik denk dat mijn kind ADHD heeft, of als ik denk dat ik zelf ADHD heb?
Ga eerst iets lezen over ADHD! In de bibliotheek of op internet kunt u al veel informatie vinden. Belangrijk is dat uw kind meer klachten moet hebben dan een kind van dezelfde leeftijd of ontwikkeling en dat hij (of u) lást heeft van zijn gedrag of zijn problemen. Uw kind mag bijvoorbeeld best druk zijn, maar als hij hierdoor zó storend is dat hij voortdurend straf krijgt of dat hij geen vriendjes heeft, is er sprake van 'niet goed functioneren'. Uw kind wordt hier uiteindelijk ongelukkig van en ontwikkelt wellicht een vorm van faalangst, waardoor hij vaak niet op het leerniveau uitkomt waarop hij thuishoort. Het is niet goed lang door te lopen met een sluimerende ongerustheid. Luister vooral naar uzelf: als u het idee heeft dat er iets aan de hand is, zoek dan hulp. Als ouder kent u uw kind het best, ouders blijken ook vaak gelijk te hebben. Hoe eerder uw kind behandeld wordt, hoe beter het is. Voor volwassenen geldt hetzelfde: als u denkt dat u ADHD heeft - omdat uw kind de diagnose heeft gekregen, of omdat u erover hebt gelezen en bepaalde kenmerken bij uzelf herkent, én u vindt dat u niet goed functioneert - zoek dan hulp. Er is veel te winnen met een goede behandeling.

Bij wie zoek ik hulp?
Ga eerst naar je huisarts, liefst gewapend met wat kennis over ADHD. De huisarts kan je op weg helpen naar de juiste hulpverlener: als er sprake is van een moeilijk kind maar niet van duidelijk slecht functioneren dan zal hij je mogelijk verwijzen naar het Bureau Jeugdzorg. Hier worden soms cursussen aangeboden om te leren hoe je beter kunt omgaan met je kind. Als deze adviezen niet helpen moet je zelf weer aan de bel trekken! Iedereen kan zich vergissen of niet voldoende kennis in huis hebben om de goede diagnose te stellen. Ook als er sprake zou kunnen zijn van ADHD begin je bij de Jeugdzorg: hier wordt een begin gemaakt met de diagnostiek, soms is doorverwijzing naar een kinderarts of een RIAGG nodig. Volwassenen kunnen ook verwezen worden naar een RIAGG, of zij gaan naar een psychiater, liefst een die lid is van het Netwerk van psychiaters die belangstelling hebben voor ADHD. Bedenk dat volwassenen niet druk gedrag hoeven te tonen, vaak hebben zij meer last van chaos in hun leven en alle gevolgen van dien, zoals allerlei zaken die steeds mislukken of ook bijvoorbeeld uiteindelijk depressie. Voor volwassenen en kinderen geldt: er is vaak sprake van meer dan ADHD alleen, lees hierover en zorg dat alle diagnoses worden gesteld!

Wat kan er nog meer aan de hand zijn?
Ongeveer 70% van de mensen met ADHD (volwassenen en kinderen) heeft in meerdere of mindere mate last van een bijkomende aandoening. Dit hoeft helemaal niet erg te zijn, maar het is goed om te weten dat er meerdere factoren kunnen zijn die het functioneren verstoren, ook al wordt de ADHD goed behandeld (zie ook het hoofdstuk over 'co-morbiditeit'). Algemene regel is: hoe meer men weet, des te beter kunnen u of uw kind worden behandeld.

Kan ADHD overgaan?
Ja, dat kan zeker. De meeste kinderen groeien er 'overheen' en kunnen later zonder verdere behandeling normaal meedraaien in de maatschappij. Zij hebben slechts een paar jaar behandeling nodig en kunnen daarna stoppen met de medicatie. Er is ook een groep van ongeveer 30% van de kinderen die wat ernstiger verschijnselen heeft; zij hebben ook op volwassen leeftijd nog last van hun ADHD. De mate waarin zij last hebben van hun aandoening hangt o.a. af van het beroep dat ze uitoefenen en of ze wel of niet een partner hebben. Een beroep dat niet goed 'past' bij de patiënt of een partner die zelf niet stabiel is, zorgt immers ook voor de nodige onrust. Sommigen van hen hebben veel baat bij begeleiding en medicatie en kunnen met de juiste behandeling toch goed functioneren.

Hoe wordt de diagnose gesteld?
Dit gebeurt met behulp van een of meerdere gesprekken met de arts en het invullen van vragenlijsten, soms met aanvullend lichamelijk onderzoek. Bloedprikken, scans en foto's zijn meestal niet nuttig. U of uw kind kan ook lichte ADHD hebben; behandeling is alleen zinvol als de patiënt echt niet goed functioneert.

Wat doe ik als de diagnose is gesteld?
Ga aan de slag met de adviezen, er is veel te winnen. De behandeling rust op twee belangrijke pijlers: voorlichting en medicatie, zonodig nog aangevuld met een vorm van gedragstherapie. Voorlichting over de aandoening ('psycho-educatie' genoemd) is bestemd voor de patiënt zelf (dus voor u of uw kind), en daarnaast voor uw naaste omgeving. Zoals uw familie, de leerkracht van uw kind, enzovoort. Bij de psycho-educatie wordt niet alleen uitgelegd wat ADHD eigenlijk voor aandoening is, maar ook hoe het zit met de erfelijkheid, welke soorten medicijnen er zijn en welke werkingen en bijwerkingen deze kunnen hebben, hoe u moet omgaan met een kind met AD(H)D of hoe u aan uzelf kunt werken. Ook de mogelijkheden van hulptroepen op school, wettelijke en financiële regelingen, coaching en toekomstverwachtingen kunnen worden besproken, afhankelijk van de leeftijd en ernst van de verschijnselen.

Wat kan ik zelf thuis doen?
Als uw kind ADHD heeft, zorg dan in ieder geval dat er een goed ritme is in huis, dat de gestelde regels duidelijk zijn en dat de grenzen ook echt worden gerespecteerd (door alle opvoeders!). Zorg ook dat de eisen die u stelt haalbaar zijn, zie verder bij tips. Een ding is noodzakelijk in het leven van iemand met ADHD: structuur.

Zijn mensen met ADHD dommer dan anderen?
Nee, ADHD staat los van de intelligentie. Wel kunnen sommige mensen met ADHD (volwassenen en kinderen) hun talenten niet optimaal gebruiken. Als zij voor hun aandoening geen behandeling krijgen, bijvoorbeeld omdat een leerkracht 'niet gelooft in ADHD', dan bereiken zij nooit het leerniveau dat ze met de juiste behandeling wel zouden kunnen behalen. Dit kost uw kind veel extra energie en leidt vaak tot veel problemen. Soms weet uw kind zich door zelfstudie toch later op te werken tot zijn passende niveau, maar het is beter de onnodige problemen te voorkomen.

Bestaat ADD, dus kinderen en volwassenen die niet druk
zijn?

Ja, dat bestaat zeker, maar het is moeilijker te zien. Het zijn vaak kinderen of volwassenen die snel afgeleid zijn en veel onrust hebben (in het hoofd). Er is niets aan ze te zien, maar ze functioneren niet op hun eigenlijke niveau, 'er komt niet uit wat er in zit.' Het zijn soms kinderen met dyslexie, die ook ongeconcentreerd zijn. Deze kinderen reageren vaak zeer goed op medicatie.

Wat kan de school doen?
Met de school kunt u de sterke en zwakke kanten van uw kind en de strategie van belonen (en terechtwijzen) bespreken. Positieve bekrachtiging van goed gedrag of van afgemaakt werk is erg belangrijk. De leerkracht moet uw kind helpen een rustige plaats te krijgen in de klas en moet uw kind proberen te stimuleren, door interessante en afwisselende stof aan te bieden en te coachen. Spreek ook af hoe u elkaar op de hoogte houdt van de vorderingen en eventuele problemen, dit kan gebeuren met een 'heen-en-weer'-schrift. Indien nodig moet uw kind verder onderzoek aangeboden krijgen, bijvoorbeeld als er sprake is van een leerstoornis zoals dyslexie, die vaak samen met ADHD voorkomt. Maak samen met de leerkracht een zorgplan.

Hoe ga ik met de medicatie om?
Als u medicijnen heeft gekregen (voor uzelf of uw kind) moet u zorgen dat ze optimaal werken, dat wil zeggen dat er een maximaal effect moet zijn met minimale bijwerkingen. Als u de medicijnen niet zelf kunt of mag bijstellen, moet u bij problemen bij uw arts aan de bel trekken. Accepteer bijwerkingen vooral niet te lang, zoals zombieachtig gedrag of ernstige slaapproblemen bij Ritalin. Dit geldt zowel voor kinderen als voor volwassenen. Als u onzeker bent over eventuele bijwerkingen vraag het dan niet aan de buurvrouw, maar aan uw arts. Als de medicatie onvoldoende blijkt te werken moet er misschien een nieuwe diagnose worden gesteld, of moeten de medicijnen worden veranderd. Bij klachten is het goed uw arts te raadplegen, maar frequente controle is meestal niet nuttig: bloeddruk, lengte en gewicht blijven normaal. Er zijn tegenwoordig meerdere medicijnen op de markt, die ingezet kunnen worden bij verschillende vormen van ADHD (met of zonder bijkomende aandoeningen). De meeste mensen met ADHD hebben niet levenslang medicijnen nodig. Als u af en toe stopt kunt u zien of u hier al aan toe bent.

Zijn medicijnen schadelijk als ik ze jarenlang gebruik?
Zoals gezegd zijn er meerdere medicijnen (Ritalin, Concerta, Strattera) voor ADHD op de markt. De meestgebruikte (want dit bestaat het langst) is Ritalin, hier is al ruim 60 jaar ervaring mee. Tot nu toe zijn er geen aanwijzingen dat er bijwerkingen zijn na langdurig normaal gebruik. Angst voor verslaving is ongegrond. Het blijkt dat mensen met ernstige ADHD juist beschermd worden tegen de risico's van verslaving. U heeft niet steeds méér nodig van het medicijn, meestal blijft de dosering nadat u goed bent ingesteld ongeveer gelijk, net als wanneer u bent ingesteld op insuline bij suikerziekte: u moet de juiste hoeveelheid blijven nemen, maar dat betekent niet dat u eraan verslaafd bent! Iemand met een sterke oogafwijking kan immers ook niet goed functioneren zonder bril. De lichaamsgroei blijkt ook niet af te nemen, wel kan het gewicht iets afnemen. Als u de medicatie wel nodig hebt, maar niet neemt, is wel bekend wat de bijwerkingen kunnen zijn: u zult niet goed functioneren met alle gevolgen van dien.

Wat zijn er voor mogelijkheden voor groeps- of
gedragstherapie?

Sommige RIAGG's bieden ouder- en kindercursussen aan. Dit gaat vaak met de 'stop-denk-doe'-methode. Ouders leren hier hoe zij gewenst gedrag kunnen stimuleren en ongewenst gedrag kunnen afremmen. Bij individuele of groepstrainingen oefenen kinderen sociale vaardigheden, zij leren hun eigen verantwoordelijkheid te vergroten en zelf problemen op te lossen. De trainingen zijn een aanvulling op de medicijnen. Ook volwassenen hebben baat bij individuele training, een coach is vaak nodig om te helpen het geleerde goed te blijven toepassen.

Heeft het nut om een bepaald dieet te volgen?
Natuurlijk mag u, om bepaalde klachten te proberen te verminderen, zelf een dieet volgen of uw kind bepaalde voedingsmiddelen onthouden; goed letten op de voeding is altijd nuttig. Sommige ouders merken dat hun kind met gedragsproblemen reageert op bijvoorbeeld suiker of chocolade. Dit kunt u dan het best weglaten, maar wacht dan niet te lang met het nemen van een volgende stap als deze maatregel alleen niet lijkt te helpen. Uitgebreid onderzoek naar de resultaten van het weglaten van allerlei producten onder begeleiding is ook mogelijk. Ook kunt u kiezen voor extra vitamines of vetzuren: er is echter nog geen wetenschappelijk bewijs dat deze helpen en ze worden dan ook niet vergoed. Ook hierbij geldt: als u het wilt proberen, doe het dan een beperkte tijd op de juiste manier, maar stop op het juiste moment. Diëten hebben namelijk ook nadelige gevolgen; voor uw kind is het vaak niet gemakkelijk om een uitzondering te zijn.

Is beweging een goed middel tegen hyperactiviteit?
Het is niet zo dat ADHD 'genezen' wordt door veel beweging, maar het is wel goed om veel te bewegen, vooral op plaatsen waar u uzelf en anderen niet in de weg zit. Ook sporten is goed, het leidt af en ontspant. Mensen met ADHD hebben vaak een onuitputtelijke energie.

Is AD(H)D erfelijk?
Inderdaad is deze aandoening, net als veel andere eigenschappen, erfelijk. Dit wil zeggen dat er vaak familieleden (broers, zusjes, ouders, neven en nichten) zijn die ook verschijnselen hebben van AD(H)D of van een van de co-morbiditeiten (bijkomende aandoeningen). Niet iedereen heeft echter dezelfde verschijnselen, sommigen hebben meer last dan anderen.

Is ADHD te voorkómen?
De erfelijkheidsfactor is niet te veranderen. Wel kunt u proberen de bekende risicofactoren zo klein mogelijk te maken, zeker als u ADHD in de familie heeft. De risicofactoren zijn bijvoorbeeld: roken of drinken tijdens de zwangerschap, een 'rommelige' opvoeding zonder duidelijke structuur, grenzen en duidelijkheid. Als u bijvoorbeeld andere huisregels dan uw partner hanteert, dan is dat nadelig voor uw kind én uzelf. De gevolgen van ADHD zijn te voorkomen door vroeg hulp te vragen (en te accepteren).

Tips en adviezen
* Zorg voor een goede, gestructureerde dagindeling, zoals eten en naar bed gaan op een vaste tijd, bedrituelen, enzovoort. Vaste tijdstippen en handelingen geven uw kind rust, structuur en stabiliteit. Ook kunt u zorgen voor minder chaos door niet al het speelgoed op de vloer te laten liggen, of voortdurend de televisie aan te hebben.

* Bespreek belangrijke zaken op een goed gekozen moment van de dag, liefst op een rustige vertrouwde plek in een een-op-eensituatie.

* Voor adolescenten en volwassenen is het beheren van een eigen agenda of het maken van een takenlijstje voor de dag ook belangrijk: leer uzelf aan om elke dag uw agenda of uw lijst in te vullen en te gebruiken. Soms helpt het om hierbij verschillende kleuren of symbolen te gebruiken. Het is goed om uw lijstje altijd bij de hand te hebben. Probeer te werken met prioriteiten en deadlines, liefst af te strepen op uw lijstje of in uw agenda. Als de taak te groot is moet u hem opdelen. Probeer dingen te doen of een opleiding of beroep te kiezen waar u goed in bent. Werk onder voor u prettige omstandigheden, en zeker niet in een drukke woonkamer.

* Maak goede afspraken, eventueel op papier als een soort contract, dit alles natuurlijk afhankelijk van de leeftijd en de draagkracht van uw kind. Ook gezinsoverleg kan nuttig zijn, tijdens dit overleg worden afspraken gemaakt en oplossingen gezocht waaraan iedereen zich moet proberen te houden. Stel geen onredelijke eisen! Eis bijvoorbeeld niet dat een kind 30 minuten aan tafel moet blijven zitten als hem dit nooit is gelukt, maar probeer de 5 minuten uit te breiden tot 7 minuten. Spreek bijvoorbeeld af dat hij van tafel mag, maar dan niet komt storen. Als uw kind niet langer dan 1 uur mag computeren, moet u een wekkertje naast de computer zetten dat op tijd afgaat.

* Direct prijzen en belonen helpt beter dan straffen. Ook het prijzen van alledaagse dingen helpt om het negatieve zelfbeeld te verminderen. Het is niet erg zinvol om aan het eind van de dag een goede daad te prijzen, het is beter om het op het moment zelf te doen. Zorg bijvoorbeeld dat u uw kind zoveel mogelijk prijst als hij iets doet wat hij moeilijk vindt, ook al is het voor andere kinderen wel gemakkelijk, zoals zichzelf aankleden, zijn tas niet vergeten, 6 minuten aan tafel blijven zitten en dergelijke. Probeer altijd een positieve benadering te gebruiken.

* Voer een beloningsysteem in. Voor elke afgesproken positieve actie die het kind moeite kost, maar goed doet, kunt u een beloning geven, zodat het kind kan sparen voor iets wat hij werkelijk graag wil doen of hebben. De beloning kan uit iets heel kleins bestaan, zoals stickers of gekleurde kralen. Ook kan een kind beloningspunten verliezen. Voor volwassenen geldt hetzelfde: werk toe naar een beloning en probeer hier zo positief mogelijk naar toe te werken. Als iets mislukt, begin de volgende keer weer met frisse moed.

* Als afspraken worden geschonden moet er de opgelegde consequentie volgen, zonder verdere discussie.

* Het nemen van een zogenaamde 'time out' is een goede methode om uw kind even rust te geven als er iets uit de hand dreigt te lopen. Uw kind kan dan zonder straf en zonder gezichtsverlies afkoelen op zijn kamer en terugkomen als de bui over is, zonder verder commentaar. Afspraken over deze methode moet u op een rustig moment met elkaar maken. Volwassenen hebben ook baat bij een 'time out' als zij een foute bui voelen aankomen.

* Probeer uw gevoel voor humor te behouden en wees vergevingsgezind.

* Voor volwassenen, maar ook voor kinderen geldt: probeer een coach te vinden, iemand die u vertrouwt en structuur geeft, en u steunt in uw bijzondere eigenschappen. Dit kan een partner, een goede vriend maar ook een hulpverlener zijn. Zoek het liefst een persoon die zelf volgens een duidelijke structuur leeft, een groot hart en gevoel voor humor heeft.

* Als u direct bij het opstaan al moeite heeft 'normaal' en rustig te doen, probeer dan een ontbijt op bed mét medicatie: na 15 minuten kunt u opstaan en kunt u proberen het dagritme op te pakken.

* Neem uw medicatie op tijd, als dit niet lukt gebruik dan hulpmiddelen. Bijvoorbeeld en 'piepdoosje': een doosje dat u op 3 of 4 tijden kunt instellen, of een horloge met een alarm, of laat uw mobiel op het juiste moment trillen. Laat het eventueel uw coach doen, tot u het zelf kunt.

* Probeer uw medicatie te optimaliseren, als er perioden zijn dat uw medicijnen niet werken en dit tot problemen leidt, pas dan uw medicijnen aan of ga naar uw arts.

* Blijf ook vooral geloven in uzelf en/of in uw kind. Iemand met ADHD is een mens als ieder ander, maar met bijzondere eigenschappen. Maak gebruik van de goede eigenschappen!

* Word lid van een patiëntenvereniging: Balans voor kinderen en hun ouders, Impuls voor volwassenen.




terug




ADHD en nu

Auteur(s)
Rob Rodrigues Pereira

Prijs: € 19,95
ISBN: 9789021550404

ADHD en nu


Een duidelijk, informatief boek over de dagelijkse praktijk van ADHD. Van het de verschijnselen en oorzaken tot de behandeling.

Auteur(s) : Rob Rodrigues Pereira
Prijs : € 19,95
ISBN : 9789021550404