Hartelijke dank voor uw bijdrage


Trefwoorden
Spreekuur Thuis bevat een voortdurend groeiend woordenboek met de omschrijving van medische termen.


 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z   


Trefwoord Omschrijving Gerelateerde thema's
T-helperlymfocyten (Th)Witte bloedcellen die verantwoordelijk zijn voor een belangrijk deel van de afweer. Zij kunnen vreemde eiwitten herkennen en daar vervolgens op reageren door een specifiek patroon aan cytokinen te produceren. Th2-lymfocyten maken onder andere IL-4 en IL-5Astma, COPD 
T3trijodothyronineHypofyseziekten 
T4thyroxine Hypofyseziekten 
TactielBetreffende de tastzin of het tastgevoel.Schizofrenie 
tactiele stimuli stimulatie door aanraken 
TalgcysteKleine in de huid gevuld met talg, vaak voorzien van een stevig kapsel, die in de huid voelbaar is als een enkele millimeters (soms meer dan een centimeter) grote, zachte knobbel. 
TalgklierenKliertjes die in de lederhuid (de huidlaag vlak onder de opperhuid) liggen en een vetachtige substantie produceren die de huid soepel houdt en tegen uitdroging beschermt (zie ook Talgklierfollokel).Schizofrenie 
TalgklierfollikelEen bepaald type haarzakje, waarin een betrekkelijk klein en dun haartje groeit, met een groot aantal talgliertjes en een ruime afvoergang. Talgklierfollikels bevinden zich vooral in het gezicht, op de borst en op de rug. Omdat acne veroorzaakt wordt door 
targetedspecifiek gericht tegen een kenmerk van een eiwit of tumorcelKanker en doelmedicijnen 
TBGThyroxinebindende globuline. Belangrijkste eiwit waarin T4 en T3 getransporteerd worden in het bloed.Schildklierafwijkingen 
TBPAThyroxinebindend prealbumine. Minder belangrijk transporteiwit voor T4 en T3 dan TBG.Schildklierafwijkingen 
TCAtricyclische antidepressiva, klasse van antidepressiva die ook bij kinderen worden gebruikt tegen bedplassen en sommige gedragsproblemenADHD, Manisch depressief en nu 
TeksttelefoonHet via de telefoonlijn door de 'spreker' overbrengen van een getypte tekst naar een klein beeldscherm bij de telefoon van de slechthorende gesprekspartner. 
TelecoilLuisterspoel, onderdeel van een hoortoestel, waarmee bij gebruik van een ringleiding het magnetisch veld wordt opgevangen. 
TeletherapieOok wel uitwendige radiotherapie genoemd. Radiotherapie waarbij gebruik wordt gemaakt van een stralingsbron die buiten het lichaam geplaatst is en waarmee een bundel ioniserende straling op kankercellen kan worden gericht.Kanker en radiotherapie 
temperamentde aangeboren eigenschappen waarin mensen verschillen van elkaar; zie ook Big fivePersoonlijkheidsstoornis en nu 
Temporaal epilepsieEen veelvoorkomend type epileptische aanval (temporaal epilepsie), waarbij de patiënt doelloze bewegingen uitvoert, een starende blik heeft en gedeeltelijk (of geheel ) het bewustzijn verliest. Vaak gaan aan de aanval bepaalde gevoelens vooraf (zie ook Au 
TemporaalkwabSlaapkwab, het aan de zijkant gelegen deel van de hersenen, die onder meer van belang is om aanwezige informatie uit het geheugen op te diepen.Vaatlijden 
Temporale aanvalEen veelvoorkomend type epileptische aanval (temporaal epilepsie), waarbij de patiënt doelloze bewegingen uitvoert, een starende blik heeft en gedeeltelijk (of geheel ) het bewustzijn verliest. Vaak gaan aan de aanval bepaalde gevoelens vooraf (zie ook AuEpilepsie 
TENSAfkorting voor transcutane elektrische neuro stimulatie. Hierbij worden via op de huid geplakte elektroden kleine stroomstootjes in de huid gebracht met als doel een moeilijk te behandelen pijn in dat deel van het lichaam te verlichten.Multiple Sclerose, Chronische pijn 
Tension headacheHoofdpijn die kan optreden in aanvallen of die continu aanwezig kan zijn, meestal aan beide zijden van het hoofd. De pijn voelt aan als een band om het hoofd. Wordt ook wel spanningshoofdpijn genoemd.Chronische pijn 
tertiair (bij hormoonuitval)(bij hormoonuitval) de oorzaak van de hormoonuitval ligt in onvoldoende stimulatie van de hormoonklier op niveau van de hypothalamus of hogerHypofyseziekten 
terugresorptieheropnameNierziekten 
TestosteronMannelijk hormoon, dat bij de man in de zaadballen wordt gemaakt en dat bij de vrouw in kleine hoeveelheden ook in de eierstokken wordt gemaakt.Osteoporose 
testosteronhet belangrijkste mannelijke hormoonHypofyseziekten 
thalamushersenkern, een belangrijk schakelpunt in de diepere gebieden van de hersenen. Gedeelte van de tussenhersenen waar het ontvang- en controle ysteem zetelt van gevoel en pijnChronische pijn, Dementie doet ook pijn 
thalassemie erfelijke bloedziekte 
theatrale persoonlijkheidsstoornis persoonlijkheidsstoornis uit cluster B met als centrale kenmerk een enorme behoefte aan aandacht en een overdreven emotionaliteit Persoonlijkheidsstoornis en nu 
theorieverklaringsmodel, een manier om bepaalde feiten logisch te kunnen verklaren en begrijpenDwangstoornissen 
theorie, HygiëneEen recente gedachte die het toegenomen voorkomen van astma en allergie verklaart door de theorie dat infecties en een minder schone omgeving beschermen tegen de ontwikkeling van een allergie.Astma, COPD 
Therapeutische blokkadeZenuwblokkade met een blijvend genezend effect.Chronische pijn 
Therapeutische grenzenDe gewenste boven- en ondergrens waartussen de hoeveelheid van een bepaald medicijn in het bloed (bloedspiegel) zich moet bevinden.Epilepsie 
TherapieBehandeling met als doel een afwijking of ziekte te genezen of draaglijk te maken. 
Therapie, cognitieveEen vorm van gedragstherapie, waarbij niet het direct waarneembare gedrag van de patiënt wordt aangepakt, maar het 'denkgedrag' (de cognities). Er wordt onderzocht welke verkeerde cognities, welke onjuiste opvattingen van de werkelijkheid bij de patiënt e 
Therapie, directieveModerne behandelingsvorm in de psychologie die vooral klachtgericht werkt en die tracht de werkzame elementen uit diverse bestaande therapievormen met elkaar te verbinden 
Therapie, elektroconvulsieveHet door toedienen van stroom via de schedel aan de hersenen opwekken van een epileptisch toeval, ter behandeling van een ernstige depressieve stoornis die niet met medicijnen genezen kan worden. De behandeling gebeurt onder narcose. Door het toedienen va 
TherapieresistentieHet blijven optreden van klachten of ziekteverschijnselen ondanks de behandeling met medicijnen.Epilepsie, Allergie bij kinderen 
TherapietrouwHet op de voorgeschreven wijze innemen van medicijnen of opvolgen van andere medische adviezen.Multiple Sclerose, Hoge bloeddruk 
Thermische desinfectieOntsmetting door middel van verhitting (in een kookapparaat); zie ook Hittesterilisatie 
thiazidediuretica type bloeddrukverlagerHart- en vaatproblemen 
thiazolidinediones(PPAR-gamma-agonisten) Medicijnen die de insulineresistentie in diverse organen verminderenDiabetes en nu 
ThoracotomieOperatie waarbij via een snede (meestal tussen de ribben) de borstholte wordt geopend.Astma, COPD 
ThoraxchirurgSpecialist voor operatieve behandeling van ziekten in de borstholte, waaronder hartziekten en soms ook longkanker.Kanker en chirurgie 
ThyreoglobulineEiwit in de schildkliercellen, waarop de fabricage van schildklierhormoon (T4 en T3) plaatsvindt. Omdat het alleen in de schildklier wordt gemaakt, kan van de meting ervan gebruik worden gemaakt bij de follow-up na behandeling van schildkliercarcinoom. DaSchildklierafwijkingen 
thyreoïd stimulerend hormoonhormoon uit de hypofysevoorkwab dat de schildklier stimuleertHypofyseziekten 
ThyreoïdectomieOperatieve verwijdering van de schildklier.Schildklierafwijkingen 
ThyreoïditisSchildklierontsteking.Schildklierafwijkingen 
ThyreostaticaSchildklierwerkingremmende medicijnen.Schildklierafwijkingen 
ThyreotoxicoseZiektebeeld als gevolg van het overmatig circuleren in het bloed van schildklierhormoon, waardoor overstimulatie van onder meer de stofwisseling.Schildklierafwijkingen 
Thyreotoxicosis factitiaThyreotoxicose t.g.v. verzwegen misbruik van schildklierhormoon.Schildklierafwijkingen 
thyreotropineTSHHypofyseziekten 
thyreotropine releasing hormonehormoon uit de hypothalamus dat de hypofysevoorkwab stimuleert tot productie van TSH 
thyroxineeen van de schildklierhormonenHypofyseziekten 
Thyroxine (T4)Schildklierhormoon, voornamelijk gemaakt in de schildklier, het prohormoon van T3.Schildklierafwijkingen 
TIAAfkorting voor transient ischemic attack, voorbijgaande beroerteVaatlijden, Hoge bloeddruk, Hart- en vaatproblemen 
Tijdelijk geheugenverliesGeheugenverlies waarbij iemand gedurende enkel uren niets meer kan onthouden.Vaatlijden 
timbrewijze waarop een toon (met boventonen) klinkt, klankkleur Tinnitus 
TineaMedische naam voor infecties van de huid die door schimmels worden veroorzaakt. 
tinnitusoorsuizen, gefluit, gesuis, gebrom enz. in oor of oren: geluidsgewaarwordingen zonder prikkel van buitenafTinnitus, Alles over hoorproblemen 
tinnitus, objectievevorm van tinnitus waarbij de externe geluidsbron zich in het lichaam bevindt, bijvoorbeeld een vernauwd bloedvat of het kaakgewricht Alles over hoorproblemen 
tinnitus, subjectievevorm van tinnitus waarbij de externe geluidsbron zich in het lichaam bevindt, bijvoorbeeld een vernauwd bloedvat of het kaakgewricht 
TitrerenDe precieze dosis instellen van medicijnen door een bepaalde hoeveelheid te geven en vervolgens het effect te beoordelen. De juiste dosis geeft het optimale effect.ADHD 
TMEAfkorting van Total Mesorectal Excision, operatietechniek waarbij het aangedane deel van de endeldarm en het omliggend vetweefsel – waarin zich lymfklieren bevinden – wordt verwijderd.Kanker en radiotherapie, Kanker en chirurgie 
tnf-alphaEiwit dat een rol speelt bij ontstekingen. Het speelt mogelijk een rol bij het ontstaan van endometriose.Endometriose 
tnf-alpha remmersMedicijnen die de activiteit van tnf-alpha remmen, en op die manier mogelijk endometriose kunnen tegengaan.Endometriose 
Toddse pareseVerlamming die enige tijd blijft bestaan na een epileptische aanval, veroorzaakt door uitputting van de hersencellen die bij de aanval betrokken waren.Epilepsie 
ToevalEen plotsteling optredende functiestoornis van de hersenen bij mensen met epilepsie, waarbij afhankelijk van het soort epilepsie verschillende verschijnselen kunnen optreden. Deze kunnen variëren van een kortdurende afwezigheid, knipperen met de ogen of bEpilepsie 
TolerantieBegrip dat, naast 'verdraagzaamheid' als algemene betekenis, bij geneesmiddelengebruik nog twee andere betekenissen kent: de mate waarin iemand een bepaald geneesmiddel verdraagt (tolereert) en het verschijnsel dat steeds hogere doseringen nodig zijn om n 
TolerantiedosisDosis die een orgaan of weefsel kan verdragen zonder dat het zijn functie verliest.Kanker en radiotherapie 
Tonisch-clonische aanvalMeest bekende epileptische aanval, die gepaard gaat met het verlies van het bewustzijn, gevolgd door de tonische fase van spierverkramping en de clonische fase waarbij ritmische schokbewegingen optreden.Epilepsie 
Tonische faseFase van een epileptische aanval waarin een kramptoestand ontstaat doordat alle spieren van het lichaam tegelijk aanspannen.Epilepsie 
TonometerInstrument om de oogdruk te meten (de druk van het kamerwater binnen in het oog). Er zijn verschillende methoden. Vroeger werd het oog door het meetinstrument aangeraakt en moest het hoornvlies van het oog door de oogarts eerst verdoofd worden. Tegenwoord 
tonsilkeelamandelAllergie bij kinderen 
ToonaudiometrieHet meten van de gevoeligheid van het oor voor bepaalde tonen. 
TopsterktemeterInstrument om de sterkte van brillenglazen of contactlenzen te meten. Wordt ook focimeter genoemd. 
TorischEen zowel bolvormig (sferisch) als kokervormig (cilindrisch) geslepen brillenglas of contactlens. 
Torische lenzenContactlenzen om (bepaalde vormen van ) astigmatisme te corrigeren. 
Totaal cholesterol/HDL-ratioDe verhouding tussen het totaal cholesterol- en het HDL-gehalte, een maat voor het risico op hart- en vaatziekten. Een ratio boven de 4,5 is verhoogd.Cholesterol 
Total Mesorectal ExcisionOperatietechniek waarbij het aangedane deel van de endeldarm en het omliggend vetweefsel – waarin zich lymfklieren bevinden – wordt verwijderd.Kanker en radiotherapie 
Totale incontinentieVorm van urine-incontinentie waarbij de urine vanuit de nieren en de blaas direct naar buiten afloopt. Dit kan het gevolg zijn van aangeboren afwijkingen aan de urinewegen, of later ontstaan als gevolg van een beschadiging van de sluitspier van de blaas. 
ToxicoseOude naam voor zwangerschapshypertensie, een abnormale bloeddrukstijging tijdens de zwangerschap. Vroeger ook aangeduid met zwangerschapsvergiftiging.Hoge bloeddruk 
ToxischLetterlijk: vergiftig. De toxische dosis bij geneesmiddelen is de (te hoge) dosis waarbij onaanvaardbaar schadelijke effecten optreden. 
TraanapparaatHet totale stelsel van traanklieren, traanbuis, traankanaaltje, traanzak en traanpunten. 
TraanfilmDun laagje traanvocht dat het hoornvlies bedekt ter bescherming en om uitdroging te voorkomen. Wordt met knipperen continu ververst en over het hoornvlies verspreid. 
TraanlensHet traanlaagje (traanfilm) tussen contactlens en oog, dat ook een lichtbrekende werking heeft, en waarmee bij het aanmeten van contactlenzen rekening moet worden gehouden. 
TraansecretieUitscheiding van traanvocht door de traanklieren. 
Trabeculair botIn kleine dunne balkjes gevormd bot, dat vooral aanwezig is in korte botten (zoals rugwervels) en de uiteinden van pijpbeenderen (zoals de kop van het dijbeen).Osteoporose 
trabekelblaas blaas waarvan door verhoogde druk in de blaas de wand onregelmatig en verdikt is geworden  
TracheaLuchtpijp.Schildklierafwijkingen 
tranquillizersGroep geneesmiddelen die twee of meer van de volgende werkingen heeft: angstremmend, slaapverwekkend, kalmerend en spierverslappend. In het algemeen onderscheiden we drie categorieën: anxiolytica, hypnotica en sedativa Dwangstoornissen 
transactionele analyse een model voor het analyseren van wat er binnen een persoon gebeurt en wat er tussen mensen gebeurt, en een methode van verandering van communicatie en psychotherapie Persoonlijkheidsstoornis en nu 
transcraniële echografie echo van hersenstructuren Parkinson en nu 
transcraniële operatieoperatie via een gemaakte opening in het schedelbotHypofyseziekten 
Transcutane Elektrische Neuro StimulatieBehandeling waarbij worden via op de huid geplakte elektroden kleine stroomstootjes in de huid gebracht met als doel een moeilijk te behandelen pijn in dat deel van het lichaam te verlichten.Chronische pijn 
Transcutaneous Electric Nerve StimulationBehandeling waarbij worden via op de huid geplakte elektroden kleine stroomstootjes in de huid gebracht met als doel een moeilijk te behandelen pijn in dat deel van het lichaam te verlichten.Chronische pijn 
transference focused psychotherapie een therapiemodel waarbij steeds datgene wat er gebeurt in de relatie met de psychotherapeut wordt gekoppeld aan de problemen die iemand ontmoet in de relaties met belangrijke anderen en in het werk, en aan het verleden van de persoon Persoonlijkheidsstoornis en nu 
Transient Ischaemic AttackEen tijdelijke uitval van de functie van een deel van de hersenen als gevolg van een tijdelijke, kortdurende afsluiting van de bloedstroom in een bloedvat. Een TIA is vaak een voorbode van een permanente afsluiting (zie CVA).Vaatlijden 
TransmitterStof die voorkomt in de uiteinden van een zenuw (synaps) en die impulsen (prikkels) overbrengt van de ene naar de andere zenuw (of spiervezel).Astma 
TransparantDoorzichtig. 
TransporterLetterlijk ‘vervoerder’, mechanisme om dopamine weer terug te halen naar de zenuwcel (recycling).ADHD 
transsfenoïdale operatieoperatie via de sinus sphenoidalis 
TransversumLetterlijk: in dwarse richting. Verkorte aanduiding voor colon transversum. 
TransvettenVetten die een ongunstige invloed hebben op hart- en vaatziekten. Ze ontstaan bij het industrieel verwerken (“harden”) van vetten. 
traumaverwonding, letsel. Niet alleen gebruikt voor een lichamelijke wond door een fysieke oorzaak, maar ook voor een psychische wond, een voorval of ervaring met een negatieve emotionele betekenis van schokkende of overweldigende aard Hypofyseziekten, Depressief en nu, Dwangstoornissen 
Traumatische pijnPijn die ontstaat na geweld van buiten het lichaam, zoals bijvoorbeeld bij botbreuken, snijwonden en operatiewonden.Chronische pijn 
traumatiseringer is sprake van traumatisering als een levenservaring niet verwerkt raakt, geen plek gekregen heeft. De persoon blijft eraan denken, heeft regelmatig onaangename herinneringen of associaties, is verhoogd prikkelbaar of waakzaam Persoonlijkheidsstoornis en nu 
tremorletterlijk: beven. Onwillekeurige ritmische beweging van een lichaamsdeel, zoals bij de ziekte van ParkinsonParkinson en nu 
trepanatiehet maken van een opening in het schedelbot Hypofyseziekten 
TRFTeacher Report Form: gedragsvragenlijst in te vullen door leerkracht.ADHD 
TRHThyrotrophin releasing hormoon. Het hormoon uit de hypothalamus dat de afgifte van TSH door de hypofyse stimuleert.Schildklierafwijkingen, Hypofyseziekten 
TRHthyreotropine releasing hormone  
TrifocaalDrie correctiesterkten in één brillenglas of contactlens (voor veraf, midden en dichtbij).Eetstoornissen 
TrigeminusneuralgiePijn, optredend in aanvallen, in het verzorgingsgebied van een of meer takken van de aangezichtszenuw (nervus trigeminus). De pijn treedt op aan een kant van het gelaat, kaak of mond, na licht aanraken of bij kauwen, is bijzonder hevig en kan enkele seconChronische pijn, Multiple Sclerose 
TriggerLetterlijk: trekker van een geweer. In medische zin een prikkel die een reactie uitlokt, zoals bijvoorbeeld een bepaalde stof in de voeding die aanleiding kan geven tot voedselintolerantie of een allergische reactie, of het aanraken van een bepaalde plek 
triglyceriden vetten die in het bloed voorkomen en die zorgen voor opslag en transport van energieHart- en vaatproblemen, Cholesterol anno nu 
TriglyceridenEen bepaald type vet dat voorkomt in het bloed. Chemisch gezien bestaan triglyceriden uit glycerol veresterd met drie vetzuren. Het is de vorm waarin vet gebruikt voor energie in de vetcel wordt opgeslagen. Hoe onverzadigder de vetzuren zijn, hoe vloeibaaHoge bloeddruk, Cholesterol 
trijodothyronineeen van de schildklierhormonenHypofyseziekten 
Trijodothyronine (T3)Schildklierhormoon, voornamelijk gemaakt uit thyroxine in de lichaamsweefsels en waarschijnlijk het actieve hormoon.Schildklierafwijkingen 
trombangitis obliterans Ziekte van Buerger (zie daar).Hart- en vaatproblemen 
trombo-embolische aandoening vaatafsluiting die wordt veroorzaakt door bloedpropjes die stroomopwaarts in het vaatstelsel zijn losgeschoten Hart- en vaatproblemen 
trombocytbloedplaatjeEierstokkanker 
tromboflebitis ontsteking van een bloedvat 
TrombolyseHet oplossen van een bloedstolsel.Vaatlijden 
trombolyse het ‘oplossen’ van een bloedprop met medicijnenHart- en vaatproblemen 
trombopenietekort aan bloedplaatjesEierstokkanker 
trombosevaatverstopping door bloedstolselvormingVaatlijden, Kanker en doelmedicijnen 
Trombose, diep veneuzeHet ontstaan van bloedstolsels in de diepe aders van de benen.Vaatlijden 
TrombusEen samenklontering van bloedcellen aan de binnenkant van een bloedvat.Vaatlijden 
trommelholtede ruimte achter het trommelvlies; trommelholte en mondholte zijn met elkaar verbonden via de buis van EustachiusOorsuizen, Tinnitus 
trommelvliesvlies aan het uiteinde van de gehoorgang; verbindt het uitwendige met het inwendige oorTinnitus, Alles over hoorproblemen 
trommelvliesperforatieopening (gaatje) in het trommelvliesTinnitus 
troponine stofje dat in bloed vrijkomt bij ernstig zuurstoftekort van hartHart- en vaatproblemen 
TRTTinnitus Retraining Therapy van Jastrebroff en Hazell leert de patiënt inzicht krijgen in het ontstaan van tinnitus en hoe hij beter om kan gaan met de emotionele en lichamelijke reacties erop  
TsAb/TSIGroep van (auto)antistoffen die zich binden aan de celmembraan en via de TSH-receptor de schildklierhormoonproductie stimuleren bij de ziekte van Graves (TsAb = thyroid stimulating antibodies; TSI = thyroid stimulating immunoglobulins).Schildklierafwijkingen 
TSHThyroïd stimulerend hormoon uit de hypofyse, dat de schildklierhormoonvorming stimuleert.Schildklierafwijkingen 
TSHthyreoïd stimulerend hormoonHypofyseziekten 
tubaeileider 
tubaeileiderEierstokkanker 
tubacarcinoomkanker in de eileiderEierstokkanker 
TubacoagulatieEen methode voor sterilisatie bij de vrouw, waarbij de beide eileiders ondoorgankelijk worden gemaakt door ze plaatselijk dicht te schroeien.Osteoporose 
TubaligatieEen methode voor sterilisatie bij de vrouw, waarbij beide eileiders ondoorgankelijk worden gemaakt door ze met een draadje dicht te binden 
tubulo-interstitiële nefritisontsteking van interstitium en nierbuisjes 
tubulus(nier)buisjeNierziekten 
Tumor1. Zwelling als gevolg van een ontstekingsproces; 2. Zwelling of gezwel ontstaan door de nieuwvorming van goed- of kwaadaardige cellen.Kanker en radiotherapie, Kanker en hormonale therapie, Kanker en chirurgie 
tumorzwelling, gezwel (goedaardig of kwaadaardig)Hypofyseziekten 
Turks zadeluitstulping in het wiggebeen waar de hypofyse in ligtHypofyseziekten 
Turner, syndroom vanangeboren afwijking bij meisjes met onder andere hypogonadisme en geringe lengtegroei Hypofyseziekten 
TympanometrieHet meten van de beweeglijkheid van het trommelvlies, een onderzoekmethode waarmee vastgesteld kan worden of er zich voldoende lucht achter het trommelvlies bevindt, of de druk normaal is en of er al dan niet sprake is van de aanwezigheid van vocht of sli 
type 2 diabetes Diabetes door insulineresistentie (zie daar), meestal op latere leeftijd en bij overgewicht optredendHart- en vaatproblemen, Cholesterol anno nu 
type I diabetes type suikerziekte dat meestal op jonge leeftijd ontstaat als gevolg van auto-immuniteit en waarvoor altijd een insulinebehandeling nodig is Hart- en vaatproblemen