Hartelijke dank voor uw bijdrage


Trefwoorden
Spreekuur Thuis bevat een voortdurend groeiend woordenboek met de omschrijving van medische termen.


 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z   


Trefwoord Omschrijving Gerelateerde thema's
iatrogeendoor een arts veroorzaakt Hypofyseziekten 
IBSafkorting van Inbewaringstelling, een door de burgemeester op advies van een arts afgegeven verklaring in het kader van de wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (zie BOPZ), om iemand tegen zijn wil op te kunnen nemen in een psychiatrisch ziekenhuis, wanneer deze persoon als gevolg van een psychiatrische ziekte een gevaar voor zichzelf en omgeving isManisch depressief en nu 
ICDAfkorting van International Classification of Disease, een handboek met daarin alle bekende ziekten met daaraan gekoppeld een bepaald getal, opdat ziekten in statistieken in elk land eenzelfde codering krijgen. Van de ICD verschijnt na enkele jaren soms e 
Ide-reactieEen soort allergische reactie van het lichaam op een schimmelinfectie waardoor huidafwijkingen ontstaan. 
idealiserende neiging om het gedrag of de totale persoonlijkheid van de ander door een roze bril te zien en als ‘alleen maar goed’ te beoordelen. Vaak houdt deze neiging maar een beperkte tijd stand en slaat dan om in het tegendeel: devalueren. Deze afwisseling van idealiseren en devalueren komt vaak voor bij mensen met een borderline-persoonlijkheidsstoornisPersoonlijkheidsstoornis en nu 
IdentiteitEen begrip dat in velerlei betekenissen wordt gebruikt. In de psychologie slaat identiteit op het gevoel van iemand dat hij een en dezelfde persoon is, met eigen kenmerken en waardoor hij van anderen te onderscheiden is. Identiteit wordt ook gebruikt voorEetstoornissen, Manisch-depressieve stoornis 
IdiopathischMedische term om aan te geven dat de oorzaak van de na deze term volgende ziekte niet bekend is. Heeft dezelfde betekenis als 'essentieel' en 'e causa ignota', twee medische begrippen die in combinatie met de naam van een ziekte of ziekteverschijnsel even 
idiopathischmet onbekende oorzaakAllergie bij kinderen 
Idiopathische epilepsieEen vorm van epilepsie waarbij geen afwijking of beschadiging van de hersenen is te vinden die verantwoordelijk gesteld kan worden voor de epileptische aanvallen.Epilepsie 
IgA-nefropathie nieraandoening waarbij antistoffen van het IgA-type neerslaan in de zeeflichaampjesNierziekten 
IgEAfkorting voor Immunoglobulinen van het type E. Deze eiwitten maken deel uit van de antistoffen die het afweerssysteem bij een allergie aanmaakt. Een sterk verhoogd IgE-gehalte van het bloed wijst op het bestaan van een allergie.Astma, COPD, Allergie bij kinderen 
IgE, SpecifiekAntistoffen die bij mensen met een allergie (overgevoeligheid) in het bloed aanwezig zijn en die gericht zijn tegen één bepaald antigeen, bijvoorbeeld huisstofmijten.Astma, COPD 
IGF-1insulin-like growth factor 1Groeihormoontekort 
IHOIn-Het-Oortoestel, een hoortoestel dat zo klein is, dat het in de oorschelp gedragen kan wordenTinnitus 
IleumKronkeldarm, het laatste deel van de dunne darm.Astma 
ileusstilliggen van (functie van) darmenEierstokkanker 
IllusieSchijn of gezichtsbedrog, waarbij een werkelijk aanwezig voorwerp of bestaand verschijnsel verkeerd wordt opgevat en gezien wordt als iets anders. Zo kan bijvoorbeeld de bewegende schaduw van een struik in het duister worden gezien als een gevaarlijk dier 
ImidazolinereceptorIn de hersenen gelegen receptoren ('ontvangers'), die een onderdeel vormen van het systeem in het centraal zenuwstelsel dat de bloeddruk regelt. Bepaalde bloeddrukverlagende middelen (de zogeheten 'centraal aangrijpende middelen') ontlenen hun bloeddrukveHoge bloeddruk 
ImmunoglobulineBepaalde groep eiwitten in het bloed die te maken hebben met het afweersysteem van het lichaam. Men onderscheidt 5 hoofdgroepen immunoglobulinen (IgA, IgD, IgE, IgG en IgM). Elk van deze groepen heeft te maken met een bepaald deel van de afweer.Astma, COPD 
Immunoglobuline E (IgE)Het type antistof dat atopici produceren tegen een allergeen.Astma, COPD 
ImmunotherapieEen behandeling waarbij iemand door middel van toediening van een bepaalde stof 'imuun' (= ongevoelig) wordt gemaakt voor een bepaalde ziekte, zoals bij inentingen tegen bepaalde infectieziekten. Ook het regelmatig toedienen van een kleine hoeveelheid vanAstma, COPD, Allergie bij kinderen 
ImmuunapparaatHet afweersysteem van het lichaam tegen ziektekiemen en andere schadelijke stoffen, bestaande uit bepaalde cellen (onder andere de witte bloedcellen en de lymfeklieren) en de daar gemaakte stoffen (zoals antistoffen).Allergie bij kinderen 
ImmuundeficiëntieStoornis in de afweer, waarbij het lichaam ondermeer niet in staat is voldoende antistoffen te maken. 
ImmuunsysteemHet afweersysteem van het lichaam tegen ziektekiemen en andere schadelijke stoffen, bestaande uit bepaalde cellen (onder andere de witte bloedcellen en de lymfeklieren) en de daar gemaakte stoffen (zoals antistoffen).Multiple Sclerose, Endometriose 
ImplantlensKunststoflens die de ooglens vervangt nadat deze bij bijvoorbeeld een staaroperatie is weggenomen. 
ImpotentieDe ouderwetse term voor erectiele disfunctie of erectiestoornis, maar ook orgasmeproblemen en libidoproblemen behelst.Erectieproblemen 
impotentie ouderwetse term voor erectiele disfunctie of erectieprobleem, maar die ook orgasmeproblemen en libidoproblemen behelstPlas- en erectieproblemen 
impulsLetterlijk: stoot. Een begrip dat in velerlei betekenissen wordt gebruikt. In de psychologie: aandrift, aanvechting, op gang brengen van een handeling, een neiging vanuit het driftleven. In de neurologie: de via een zenuw voortgeleide spanningDwangstoornissen 
impulscontrolevermogen om impulsen te beheersenDwangstoornissen 
Impulsiv Petit MalEen gegeneraliseerde vorm van epilepsie waarbij aanleg of erfelijke factoren een rol spelen (idiopathisch) (ook wel Juveniele Myoclonische Epilepsie, JME of syndroom van Janz genoemd). De myoclonieën beginnen rond de puberteit en treden op in de vroege oEpilepsie 
IMRTAfkorting van Intensity modulated radiotherapie, een techniek waarmee gebiedjes in het bestralingsveld een hogere of lagere dosis krijgen.Kanker en radiotherapie 
IMTintima-media-dikte, de dikte van de wand van de (meestal hals)slagader Hart- en vaatproblemen 
In vitro onderzoekLetterlijk: onderzoek in glas. Hiermee bedoelen we onderzoek dat niet in een levend wezen plaatsvindt, maar bijvoorbeeld in reageerbuizen of in kweekschalen.Endometriose 
In vivo onderzoekLetterlijk: onderzoek in een levende situatie. Hiermee wordt onderzoek bedoeld dat wordt uitgevoerd in een levend wezen, bijvoorbeeld in proefdieren.Endometriose 
In-Het-OortoestelEen hoortoestel dat zo klein is, dat het in de oorschelp gedragen kan worden. 
In-situ ontwikkelingstheorieEen van de theorieën over het ontstaan van endometriose.Endometriose 
InbewaringstellingEen door de burgemeester op advies van een arts afgegeven 'verklaring' in het kader van de wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (zie BOPZ), om iemand tegen zijn wil op te kunnen nemen in een psychiatrisch ziekenhuis, wanneer deze perso 
incidentaloombij toeval gevonden tumorHypofyseziekten 
IncidentieHet aantal nieuwe gevallen van een bepaalde ziekte per jaar in een gemeenschap, gerekend per 100.000 personen (zie ook Prevalentie).Multiple Sclerose, Eetstoornissen 
incidentieaantal nieuwe gevallen van een bepaalde ziekte per bepaald aantal inwoners per jaarHypofyseziekten, Allergie bij kinderen 
IncisieMeestal gebruikt voor de wijze waarop de huid tijdens een operatie wordt ingesneden. (Latijn: snede)Kanker en chirurgie 
IncontinentieElke vorm van (ongewild) urineverlies of verlies van ontlasting die niet op de normale manier in het toilet terechtkomt. 
Incontinentie, aandrang-Vorm van urine-incontinentie (onvermogen om de urine voldoende lang op te houden) waarbij sprake is van een frequente aandrang om te urineren (tot wel meer dan tienmaal per dag) en waarbij de aandrang zo snel komt opzetten dat de urine al kan aflopen voor 
Incontinentie, inspannings-Vorm van ongewild urineverlies dat optreedt wanneer de druk in de buikholte plotseling verhoogd wordt als gevolg van het aanspannen van de buikspieren, bijvoorbeeld bij niezen, hoesten of lachen. 
Incontinentie, meng-Het onwillekeurig verlies van urine, waarbij tegelijk sprake is van urineverlies bij verhoogde druk in de buikholte zoals hoesten (zie Inspanningsincontinentie), als van onvoldoende controle bij aandrang tot urineren (zie Aandrangincontinentie). 
Incontinentie, overloop-Vrijwel continu druppelsgewijs urineverlies als gevolg van een volle urineblaas (overloopblaas) die zich niet op een normale manier via de plasbuis kan legen, maar als het ware 'overloopt'. Dit kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van bepaalde medicijnen (als 
Incontinentie, stress-Verlies van urine op momenten dat de druk in de buik plotseling verhoogd wordt, zoals bij lachen, hoesten, niezen, springen, bukken of iets zwaars optillen. 
Incontinentie, totaleVorm van urine-incontinentie waarbij de urine vanuit de nieren en de blaas direct naar buiten afloopt. Dit kan het gevolg zijn van aangeboren afwijkingen aan de urinewegen, of later ontstaan als gevolg van een beschadiging van de sluitspier van de blaas. 
Incontinentie, urge-Aandrang-incontinentie, een vorm van ongewild urineverlies dat optreedt als gevolg van ongecontroleerde samentrekkingen van de urineblaasspieren, welke een aandrang tot plassen veroorzaakt die niet is te beheersen. 
incretinemimeticamiddelen die de incretinevorming verhogen/nabootsen en zo de insulineproductie bevorderenDiabetes en nu 
incretinesstoffen (glucagon-like peptide-1 = GLP-1 en glucose-dependent insulinotropic polypeptide) die in de darm worden gevormd en die vooral de insulinevorming in de ß-cellen van de alvleesklier stimuleren en de glucagonvorming in de ß-cellen remmenDiabetes en nu 
IncusEen van de drie gehoorbeentjes (zie Aambeeld).Multiple Sclerose 
index, Body MassEen maat om aan te geven in hoeverre het lichaamsgewicht van iemand past bij zijn of haar lichaamslengte. Formule: gewicht gedeeld door de lengte in het kwadraat.Astma, COPD 
index, QueteletEen maat om aan te geven in hoeverre het lichaamsgewicht van iemand past bij zijn of haar lichaamslengte. Formule: gewicht gedeeld door de lengte in het kwadraat.Astma, COPD 
indicatiealgemeen aanvaard toepassingsgebied van een behandeling, ingreep of geneesmiddelManisch-depressieve stoornis, Manisch depressief en nu 
InductietheorieEen van de theorieën over het ontstaan van endometriose.Endometriose 
InfarctAfsluiting van een bloedvat met als gevolg het afsterven van het door dat bloedvat verzorgde weefsel.Hoge bloeddruk 
InflammatieOntstekingsproces waarbij, in tegenstelling tot een infectie, geen virussen, bacteriën of parasieten zijn betrokken.Astma, COPD 
Infrarood lichtLange golflengte warmtestraling. Deel van het lichtspectrum met een golflengte dat iets groter is dan rood licht en dat met het oog niet waarneembaar is. 
InfuusWijze van toedienen van vocht vanuit een steriele zak of fles, via een slang direct in een ader. Infusen worden gegeven aan patiënten die geen vocht via het maagdarmkanaal kunnen innemen, zoals rondom een operatie. Ook kan een infuus dienen om medicijnenKanker en chirurgie 
InhalatieLetterlijk: inademing. De inademing betreffende.Astma, COPD, Allergie bij kinderen 
InhalatieallergenenStoffen die worden ingeademd en bij daarvoor gevoelige mensen een allergische reactie kunnen veroorzaken.Astma, COPD, Allergie bij kinderen 
InhalatorHulpmiddel om medicijnen in te ademen, zodat deze direct in de longen terechtkomen. Hiervan zijn diverse modellen beschikbaar, die echter wel enige handigheid van de gebruiker vereisen. Voor iemand niet 'op commando' diep in kan ademen of die daartoe de kAstma, COPD, Allergie bij kinderen 
Inspannings-incontinentieVorm van ongewild urineverlies dat optreedt wanneer de druk in de buikholte plotseling verhoogd wordt als gevolg van het aanspannen van de buikspieren, bijvoorbeeld bij niezen, hoesten of lachen.Astma 
InspanningsastmaVorm van astma die optreedt na inspanning, bijvoorbeeld hardlopen of sport.Astma, COPD 
InspanningstestMethode om bij toenemende inspanning op een hometrainer of loopband de reactie van longen, hart, bloedvaten en spieren te testen.Astma, COPD 
instabiele angina pectoris angina pectoris (zie daar) die snel toeneemt of niet meer op medicijnen reageert Hart- en vaatproblemen 
Instabiele blaasHet zich buiten de wil om ('onwillekeurig') samentrekken van de blaasspier, waardoor er in de blaas zo'n hoge druk kan ontstaan dat het afsluitmechanisme van de blaas de urine niet meer kan tegenhouden. 
Instabiele dikkedarmAnder woord voor prikkelbare darm syndroom (PDS), een stoornis in de spierbewegingen in vooral de dikkedarm, waardoor klachten over een zeurende en/of krampende buikpijn ontstaan en de darmfunctie ontregeld raakt. Hierdoor ontstaat een afwijkend ontlastin 
insulin-like growth factor 1eiwit dat in de lever wordt gemaakt onder invloed van GH Hypofyseziekten 
insulinehormoon dat in de alvleesklier wordt gemaakt. Het zorgt dat glucose uit het bloed de cellen in de weefsels in kan gaan en verlaagt zo het bloedglucosegehalteVaatlijden, Hoge bloeddruk, Cholesterol, Diabetes en nu 
Insuline-resistentiesyndroomCombinatie van overgewicht, hoge bloeddruk, verhoogd vetgehalte in het bloed en een verminderde gevoeligheid voor insuline.Diabetes, Diabetes type 1, Diabetes type 2, Hoge bloeddruk 
insulineresistentieverminderde gevoeligheid van het lichaam voor de effecten van insulineHoge bloeddruk, Hart- en vaatproblemen 
insulinetolerantietesttest waarbij insuline wordt toegediend om te beoordelen of de hypofyse voldoende GH of ACTH kan producerenHypofyseziekten, Groeihormoontekort 
InsultEpileptische aanval, meestal wordt een tonisch-clonische aanval bedoeld, de meest bekende epileptische aanval, die gepaard gaat met het verlies van het bewustzijn, gevolgd door de tonische fase van spierverkramping en de clonische fase waarbij ritmische sEpilepsie 
intensiteit(mate van) hevigheid, sterkte, ernstPremenstrueel syndroom (PMS) 
Intensity modulated radiotherapieTechniek waarmee gebiedjes in het bestralingsveld een hogere of lagere dosis krijgen.Kanker en radiotherapie 
Intensive-care-unitSpeciale ziekenhuisafdeling waar patiënten worden verpleegd die bijzondere intensieve zorg behoeven, bijvoorbeeld na grote operaties, of ingeval van ernstige complicaties.Kanker en chirurgie 
interactieeen (meestal ongewenste) wisselwerking tussen verschillende gelijktijdig gebruikte medicijnen, waardoor bijvoorbeeld de kans op bijwerkingen groter isEpilepsie, Manisch depressief en nu 
intercutaanin de huis Allergie bij kinderen 
InterferentieDe wederzijdse werking van lichtstralen op elkaar bij het samentreffen. 
intermitterendtelkens onderbrokenAllergie bij kinderen 
International Classification of DiseaseEen handboek met daarin alle bekende ziekten met daaraan gekoppeld een bepaald getal, opdat ziekten in statistieken in elk land eenzelfde codering krijgen. Van de ICD verschijnt na enkele jaren soms een nieuwe editie, welke met een nummer wordt aangegeven 
InternistMedisch specialist die zich bezighoudt met inwendige geneeskunde. Maag-, darm- en leverziekten vallen onder zijn of haar werkterrein, maar ook ziekten van de ademhalingsorganen en de bloedsomloop, en stoornissen in de hormoonhuishouding.Maagklachten, Manisch-depressieve stoornis 
InterpersoonlijkDatgene wat zich tussen verschilende personen afspeelt (communicatie). 
interstitium ruimte tussen de zeeflichaampjes , nierbuisjes en bloedvaten in de nieren intraveneus in een ader Nierziekten 
intervaldebulkingoperatie na voorbehandeling met chemotherapieEierstokkanker 
IntolerantieOnverdraagzaamheid of het onvermogen om iets te verdragen (bijvoorbeeld een bepaald medicijn of een bepaald voedingsmiddel).Allergie bij kinderen 
Intra-abdominaal vetOok wel visceraal vet. Dit is het vet dat in de buikholte zit. 
intra-uterien binnen de baarmoeder 
Intracerebrale bloedingHersenbloeding waarbij het bloed in het hersenweefsel stroomt.Vaatlijden 
intracutaanin de huid  
Intramurale zorgLetterlijk: zorg binnen de muren. Behandeling waarbij de patiënt is opgenomen in een ziekenhuis of een andere medische instelling voor dag en nacht. Dit heet ook wel klinische zorg, in tegenstelling tot extramurale of ambulante zorg. 
IntramusculairToediening van een geneesmiddel door middel van een injectie in een spier.Epilepsie 
Intraoculaire lensKunststof lens die ter vervanging van een niet meer transparante ooglens (bijvoorbeeld bij staar) in het oog wordt gezet. 
intraperitoneale chemotherapiechemotherapie rechtstreeks toegediend in de buikholteEierstokkanker 
IntrapsychischDatgene dat zich binnen de psyche van een persoon afspeelt. 
intratympale gentamicinebehandelingbehandeling bij Ménière waarbij het antibioticum gentamicine achter het trommelvlies wordt ingespotenAlles over hoorproblemen 
intraveneusin een aderEpilepsie, Nierziekten 
Intrinsiek astmaOok wel: niet-allergisch astma: astmatische klachten bij iemand die niet allergisch is. Dit wordt vooral gezien als het astma op volwassen leeftijd begint. De klachten zijn hardnekkig en lastig voldoende te behandelen.Astma, COPD 
IntroductieHet toevoegen van een voedingsmiddel aan het dieet van de patiënt om te zien of het een negatief effect heeft.ADHD 
IonElektrisch geladen atoom of molecuul dat ontstaat door het afstaan of opnemen van één of meer elektronen.Kanker en radiotherapie 
IonisatieHet scheiden van een atoom in één of meer elektronen en een positief geladen rest.Kanker en radiotherapie 
Ioniserende stralingEnergierijke straling die ionisatie kan veroorzaken.Kanker en radiotherapie 
IPSSinferior petrosus sinus samplingHypofyseziekten 
IrisHet gekleurde regenboogvlies rondom de opening van de pupil (pigmantweefsel). 
IrrationeelOnredelijk, niet gebaseerd op logische redenering. Meestal gebruikt voor een gedrag, idee of beslissing die niet is gebaseerd (of lijkt) op logisch nadenken of het gezonde verstand.Eetstoornissen, Multiple Sclerose 
IschaemieBelemmering van de bloedtoevoer door obstructie van of in de slagader(s) .Chronische pijn 
IsotopenAtomen van eenzelfde element met verschillende kernmassa’s.Kanker en radiotherapie 
IsthmusSmalle verbinding tussen de rechter en linker schildklierkwab.Schildklierafwijkingen 
ITTinsulinetolerantietestHypofyseziekten 
IUDintra-uterine device, spiraaltjeAnticonceptie 
ivfIn vitro fertilisatie, of reageerbuisbevruchting. Dit is een techniek die gebruikt wordt bij onvruchtbaarheid, waarbij een aantal eicellen in de eierstokken tot rijping wordt gebracht. Deze eicellen worden verzameld, waarna in het laboratorium de zaadcellen van de man erbij worden gebracht. Wanneer bevruchting is opgetreden, worden een of twee embryo’s in de baarmoeder van de vrouw geplaatst. Vervolgens wordt gewacht of de embryo’s gaan innestelen en er een zwangerschap optreedt. 
IVPintraveneus pyelogram. Röntgenonderzoek waarbij de nieren en de urinewegen met behulp van cpontrastvloeistof in beeld worden gebrachtEndometriose