Trefwoorden
Spreekuur Thuis bevat een voortdurend groeiend woordenboek met de omschrijving van medische termen.


 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z   


Trefwoord Omschrijving Gerelateerde thema's
galactorroetepeluitvloedHypofyseziekten 
galantamine geregistreerd medicament voor de symptomatische behandeling van geheugenstoornissen bij de milde tot matige vorm van de ziekte van AlzheimerDementie doet ook pijn 
GalzurenIn de gal aanwezige vet-achtige zuren, die tijdens en vlak na de maaltijd door de galblaas worden uitgescheiden naar de darm. Galzuren helpen bij de vertering van vet.Cholesterol 
Galzuurbindende harsenStoffen die in de darm de galzuren binden en daarmee een cholesterolverlaging veroorzaken. Deze stoffen worden niet in het bloed opgenomen. 
gamma-knife-therapiespeciale vorm van bestralingstherapieHypofyseziekten 
GammastralingEnergierijke elektromagnetische straling uitgezonden door atoomkernen.Kanker en radiotherapie 
GastrineIn de maag- en dunne-darmwand gemaakte hormoon, dat de cellen in de maagwand aanzet tot de afgifte van maagzuur. Daarnaast stimuleert gastrine het op gang komen van de dikkedarm bewegingen (zie gastro-colische reflex). 
GastritisOntsteking van het maagslijmvlies. Acute gastritis wordt meestal veroorzaakt door inwerking op de maag door schadelijke stoffen (bijvoorbeeld overmatig alcoholgebruik), ziektekiemen (bijvoorbeeld bij voedselvergiftiging) of door bepaalde medicijnen. ChronMaagklachten 
Gastritis, acuteOntsteking van het maagslijmvlies, veroorzaakt door inwerking op de maag door schadelijke stoffen (bijvoorbeeld overmatig alcoholgebruik), ziektekiemen (bijvoorbeeld bij voedselvergiftiging) of door bepaalde medicijnen. 
Gastritis, chronischeOntsteking van het maagslijmvlies, veroorzaakt door de bacterie helicobacter pylori. Hierbij is het risico op het ontstaan van een maagzweer vergroot. 
Gastro-colische reflexDe na een maaltijd optredende toestand van de bewegingen van de dikke darm als reactie op de afgifte door de maagwand aan het bloed van een hormoon (gastrine), die de spiervezels in de dikke darmwand activeert. 
Gastro-enteroloogMedisch specialist die zich uitsluitend bezighoudt met maag-, darm- en leverziekten.Maagklachten 
Gastro-oesofagale refluxRefluxziekte, symptomen en verschijnselen veroorzaakt door het terugstromen van de zure maaginhoud naar de slokdarm. Dit leidt tot klachten over zuurbranden achter het borstbeen, vooral in liggende houding na de maaltijd of bij het voorover bukken. Op den 
GastroscopieOnderzoek waarbij het inwendige van de maag bekeken wordt. Tegenwoordig worden hier flexibele kijkers voor gebruikt. Bij dit onderzoek wordt eigenlijk altijd ook de slokdarm en de twaalfvingerige darm bekeken. Men noemt het onderzoek daarom ook wel oesophMaagklachten 
GDS Geriatric Depression Scale, vragenlijst over depressieve gevoelensDementie doet ook pijn 
GeavanceerdIn technisch opzicht voorop lopend. 
Geboorteregeling, hormonaleGeboortenregeling door middel van een hormoonpreparaat (=pil, minipil, prikpil). 
gedragstherapiemanier van behandelen in de psychotherapie die zich vooral richt op het veranderen van gedragDwangstoornissen 
geel lichaamcorpus luteum; follikel zonder eicelPremenstrueel syndroom (PMS) 
Gegeneraliseerde aanvalEpileptische aanval waarbij de stoornis (epileptische ontlading van hersencellen) zich voordoet in de hele hersenen. Er is altijd een stoornis van het bewustzijn. De meest voorkomende verschijningsvormen zijn absences, myoclonieënen (bij behouden bewustziEpilepsie 
Gegeneraliseerde angstNiet-reële bezorgdheid of angst over normale aspecten van het leven, gepaard gaand met lichamelijke uitingen van ondraaglijke spanning en angst, zoals hartkloppingen, beven en transpireren. 
gegeneraliseerde angststoornisangststoornis die niet ergens speciaal op gericht is. Wordt ook diffuse angststoornis genoemdDwangstoornissen 
Geglyceerd hemoglobineHemoglobine (de rode bloedkleurstof in de rode bloedcellen) waaraan zich suikerachtige stoffen gehecht (geglyceerd) hebben. Naarmate de hoeveelheid glucose in het bloed hoger is, zal meer hemoglobine geglyceerd worden en neemt het bloedgehalte aan HbA1 to 
Geheugen, langetermijn-Deel van het geheugen waarin informatie wordt bewaard die enige maanden tot vele jaren geleden is verworven. 
geheugenpoilpolikliniek voor geheugenstoornissenDementie doet ook pijn 
Geheugenverlies, tijdelijkGeheugenverlies waarbij iemand gedurende enkel uren niets meer kan onthouden.Vaatlijden 
gehoorbeentjebeentjes in het oor (hamer, aambeeld en stijgbeugel) die geluidstrillingen overbrengen Tinnitus 
gehoordrempel laagst hoorbare geluidssterkte Tinnitus, Alles over hoorproblemen 
gehoorgangmeestal S-vormige, benige buis van oorschelp tot trommelvliesTinnitus 
gehoorverlies, functioneelslechthorendheid waarbij geen lichamelijke stoornis gevonden wordt, terwijl uit onderzoek blijkt dat het gehoor en de verwerking van het geluid goed zijn 
gehoorzenuwzenuw waarvan de prikkeling geluidsimpulsen teweegbrengtTinnitus, Alles over hoorproblemen 
Gele lichaamOok wel corpus luteum genoemd. Dit is de rest van het eiblaasje dat overblijft nadat het eiblaasje is opengebarsten en de eicel eruit gekomen is. Het gele lichaam houdt het baarmoederslijmvlies intact gedurende de eerste weken van de zwangerschap, zodat de zwangerschap gedurende deze periode kan overleven.Endometriose 
gele stickereen gele sticker wordt door de apotheek op de verpakking van een geneesmiddel geplakt als waarschuwing dat het betreffende geneesmiddel de rijvaardigheid kan verminderenManisch-depressieve stoornis, Manisch depressief en nu 
Gele vlekMiddelste gedeelte van het netvlies in het oog dat het gevoeligst is voor licht. 
GelegenheidsaanvalEpileptische aanval die alleen onder extreme omstandigheden optreedt, bijvoorbeeld als gevolg van een ernstig slaapgebrek of bij het zien van flikkerend licht (als in een disco of in een auto tijdens rijden bij laagstaande zon langs een lange bomenrij).Epilepsie 
GeleidingsverliesGehoorverlies dat optreedt ten gevolge van een stoornis in de geleiding van het geluid vanaf binnenkomst in de uitwendige gehoorgang tot aan het slakkenhuis toe (bijvoorbeeld een grote prop oorsmeer in de gehoorgang). 
GemaskeerdLetterlijk: verduisterd of vertroebeld. Wordt gebruikt voor het type depressie waarbij de depressieve stemming minder duidelijk aanwezig is en een groot aantal andere symptomen (vooral lichamelijke klachten) duidelijk op de voorgrond staan. 
Gemaskeerde depressieHet type depressie waarbij de depressieve stemming minder duidelijk aanwezig is en een groot aantal andere symptomen (vooral lichamelijke klachten) op de voorgrond staan.Depressie 
Gemengd verliesBij slechthorendheid het samengaan van perceptief verlies (stoornis in de zenuwcellen of de verwerking van gehoorimpulsen in de hersenen) en geleidingsverlies (stoornis in de geleiding van geluid vanuit de gehoorgang naar de zenuwcellen in het slakkenhuis 
genStukje erfelijk materiaal (DNA) op een chromosoom dat een bepaalde eigenschap herbergt, bijvoorbeeld het opdracht geven voor de productie van een bepaald eiwitKanker en doelmedicijnen, Manisch-depressieve stoornis, Kanker en radiotherapie, Kanker en hormonale therapie, Kanker en chirurgie, Cholesterol, Eierstokkanker 
Generieke naamDe wetenschappelijke naam van de werkzame stof in een geneesmiddel.Epilepsie 
Generische naamDe wetenschappelijke naam van de werkzame stof in een geneesmiddel.Epilepsie 
genetischerfelijk bepaaldAstma, COPD, Prolaps 
genetische codeDNA, het basisbestanddeel van waaruit de chromosomen (erfelijkheidsdragers) zijn opgebouwd: een lange keten van allerlei opeenvolgende combinaties van vier verschillende eiwit-achtige stoffen (adenine, cytosine, guanine en thymine) die de blauwdruk vormen van de aanmaak van de eiwitten die nodig zijn voor ieder bestaand leven (zie ook Chromosoom)Manisch-depressieve stoornis, Manisch depressief en nu 
Genetische effectenEffecten die tot uitdrukking komen in het nageslacht.Kanker en radiotherapie, Kanker en chirurgie 
genmutatiedrageriemand die een genetische verandering, mutatie, bij zich draagt in zijn erfelijk materiaalEierstokkanker 
gentamicinebehandeling, intratympalebehandeling bij Ménière waarbij het antibioticum gentamicine achter het trommelvlies wordt ingespoten Alles over hoorproblemen 
GentherapieHet genezen van een erfelijke ziekte door het foute of onwerkzame gen te vervangen door een gezond of werkzaam gen.Cholesterol 
germinoomkiemceltumor die ontstaat uit embryonale cellenHypofyseziekten 
GeschillencommissieSoort 'rechtbank' die bij onenigheden bepaalt wie er gelijk heeft. 
GezichtsscherpteOmschrijving waarmee men meestal bedoelt: de mate waarin iemand scherp ziet. Als 'scherp' in een getal wordt uitgedrukt, en als het ware een rapportcijfer krijgt, spreekt men van een 'visus' ('de visus is zoveel of zoveel). 
GezichtsveldDeel van de omgeving dat overzien kan worden bij stilstaand oog (in de regel onderzocht tijdens het recht voor zich uit kijken). 
GezwelTumor. 1. Zwelling als gevolg van een ontstekingsproces; 2. Zwelling of gezwel ontstaan door de nieuwvorming van goed- of kwaadaardige cellen.Kanker en radiotherapie, Kanker en hormonale therapie 
GGZgeestelijke gezondheidszorgDepressief en nu, Dwangstoornissen 
GHgroeihormoon Hypofyseziekten, Groeihormoontekort 
GH releasing hormonehypothalamushormoon dat de hypofysevoorkwab stimuleert tot het produceren en afgeven van GHHypofyseziekten, Groeihormoontekort 
GHDgroeihormoondeficiëntieHypofyseziekten 
Ghrelinhormoon dat vooral in de maag wordt geproduceerd en dat de GH-productie uit de hypofysevoorkwab stimuleert Hypofyseziekten 
GHRHGH releasing hormone Hypofyseziekten 
GHRH/Arginine-testtest waarbij arginine en GHRH wordt toegediend om te beoordelen of de hypofyse voldoende GH kan producerenHypofyseziekten, Groeihormoontekort 
GistEencellige schimmelsoorten die zich alleen door middel van ongeslachtelijke voortplanting kunnen vermenigvuldigen. 
glandulahormoonklierHypofyseziekten 
glandula pituitariahypofyse Hypofyseziekten 
GlaucoomOogziekte (meestal bij ouderen) die ontstaat doordat de druk binnen in het oog te hoog is. Door de te hoge druk raakt de oogbol van binnen uit beschadigd doordat de kleine bloedvaatjes worden dichtgedrukt. Hierdoor raken de zenuwvezels in het netvlies bes 
gliacellencellen die het steunweefsel rond zenuwcellen vormenHypofyseziekten 
glioomtumor uitgaande van gliacellenHypofyseziekten 
GlobusgevoelGevoel alsof er een brok in de keel zit.Maagklachten 
glomerulonefritis ontsteking van de zeeflichaampjesNierziekten 
glomerulus nierfilter, zeeflichaampjeNierziekten 
glucagonhormoon dat wordt gemaakt in de alvleesklier en een bloedglucosegehalte verhogende werking heeft. Is ook beschikbaar als medicijn dat ingespoten kan worden bij een lage bloedglucosewaarde. Het maakt dan glucose vrij uit de reservevoorraad in de leverDiabetes, Diabetes type 1, Diabetes type 2, Diabetes en nu 
glucosedextrose of druivensuiker, het kleinst mogelijke koolhydraat. Circuleert in het bloed en heet dan ook wel bloedsuikerDiabetes, Vaatlijden, Diabetes type 1, Diabetes type 2, Hoge bloeddruk, Diabetes en nu 
glucosetolerantiede mate waarin het lichaam de aangeboden hoeveelheid glucose uit de voeding kan verwerken. Is de glucosetolerantie gestoord, dan ontstaat er na de maaltijd een verhoogd bloedglucosegehalteDiabetes, Diabetes type 1, Diabetes type 2, Diabetes en nu 
GlucosurieSuiker in de urine.Cholesterol 
GlueIngedikte, lijmachtige vloeistof in middenoor ('lijmoor' genoemd) als gevolg van langer bestaande onderdruk door slechte doorluchting van de buis van Eustachius. 
GlutamaatEen eiwitbestanddeel (aminozuur) dat werkt als een neurotransmitter (stof die impulsen van de ene op de andere zenuw kan overbrengen). 
glutamaat neurotransmitterDementie doet ook pijn 
GlutamaatantagonistenMedicijnen die het effect van dopamine in de hersenen verhogen door het effect van glutamaat af te remmen en op die manier gunstig kunnen werken bij de behandeling van mensen met de ziekte van Parkinson. 
GlycirrhizineStof die in drop zit en een bloeddrukverhogende werking bezit.Hoge bloeddruk 
glycogeende opgeslagen reservevoorraad glucose in lever- en spiercellenDiabetes, Diabetes type 1, Diabetes type 2, Diabetes en nu 
GMDAfkorting van gemeenschappelijke medische dienst. 
GnRHgonadotropin releasing hormoneHypofyseziekten, Anticonceptie 
GnRHgonatrofine-releasing hormoon 
gnrh-agonistenMedicijnen die de werking nabootsen van het gnrh-hormoon dat door de hersenen wordt aangemaakt. Wanneer deze medicijnen gegeven worden, denkt het lichaam dat er genoeg gnrh is gemaakt en zal het na een periode van ongeveer twee weken stoppen met het produceren van het gnrh. Hierdoor wordt de werking van de eierstokken sterk onderdrukt en worden er (bijna) geen oestrogenen meer gemaakt.Endometriose 
GOLDGlobal initiative for Obstructive Lung Disease: initiatief om wereldwijd de sterfte en de morbiditeit van COPD te verminderen door preventie en verbetering van het management van deze ziekte.Astma, COPD 
gonadengeslachtsklierenHypofyseziekten 
GonadotrofinenLetterlijk: voeding voor de geslachtsklieren. Hormonen die gemaakt worden in de hypofyse (hersenaanhangsel) en die de werking van de geslachtsklieren stimuleren of remmen en op die manier de vorming van geslachtshormonen regelen. 
gonadotrofines/gonadotropinesbenaming voor LH en FSH samenHypofyseziekten 
gonadotrofinoomhypofyse-adenoom dat te veel LH of FSH maakt 
gonadotropin releasing hormonehypothalamushormoon dat de hypofysevoorkwab aanzet tot de productie van gonadotrofinesHypofyseziekten 
GordelroosNederlandse naam voor Herpes zoster. Een virale infectie, waarbij een rode uitslag met blaasjes ontstaat, in het verzorgingsgebied van een of meer zenuwwortels aan één zijde van het lichaam. Het virus is verwant met het waterpokkenvirus; na het verdwijnenChronische pijn 
Grand mal-aanvalOude benaming voor tonisch-clonische aanval, de meest bekende epileptische aanval, die gepaard gaat met het verlies van het bewustzijn, gevolgd door de tonische fase van spierverkramping en de clonische fase waarbij ritmische schokbewegingen optreden..Epilepsie 
granulocytbepaald soort witte bloedcelEierstokkanker 
granulocyten, EosinofieleEen type witte bloedcel die een belangrijke rol speelt bij allergie en astma. De eosinofiel is betrokken bij de ontsteking door de productie van beschadigende stoffen.Astma, COPD 
granuloomophopingen van ontstekingscellen (bijvoorbeeld bij sarcoïdose)Hypofyseziekten 
Grauwe staarHet langzaam troebeler worden van de ooglens, waardoor het gezichtsvermogen afneemt. Kan beschouwd worden als een gevolg van de veroudering (de helft van de bevolking ouder dan 80 jaar heeft er last van), maar kan ook eerder optreden, bijvoorbeeld na een 
Graves, ziekte vanHyperthyreoïdie t.g.v. auto-antilichamen (TSI = TsAb) dus een auto-immuun aandoening. Gaat vaak gepaard met oogverschijnselen (wat uitpuilende ogen). Genoemd naar de Ierse arts die het als eerste beschreef. De ziekte van Graves wordt ook wel de ziekte vanSchildklierafwijkingen 
Graves-ophthalmopathieOogafwijking bij patiënten met een bepaalde schildklierafwijking. Hyperthyreoïdie t.g.v. auto-antilichamen (TSI = TsAb) dus een auto-immuun aandoening. Gaat vaak gepaard met oogverschijnselen (wat uitpuilende ogen). Genoemd naar de Ierse arts die het alsKanker en radiotherapie 
GrayEenheid van geabsorbeerde dosis. Die komt overeen met de energieafgifte van één joule in één kilogram materiaal.Kanker en radiotherapie 
Grijze staarHet langzaam troebeler worden van de ooglens, waardoor het gezichtsvermogen afneemt. Kan beschouwd worden als een gevolg van de veroudering (de helft van de bevolking ouder dan 80 jaar heeft er last van), maar kan ook eerder optreden, bijvoorbeeld na een 
groeihormooneen van de hormonen uit de hypofysevoorkwabGroeihormoontekort 
groeisignaalboodschap die in een (tumor)cel aanleiding geeft tot de groei van de cel Kanker en doelmedicijnen 
Groene staarVeelvoorkomende oogziekte waarbij de inwendige druk van het oog afwijkend, bijvoorbeeld te hoog is. 
grondtooneerste toon van een akkoord of van een toonladderTinnitus 
Grote aanvalMeest bekende epileptische aanval, die gepaard gaat met het verlies van het bewustzijn, gevolgd door de tonische fase van spierverkramping en de clonische fase waarbij ritmische schokbewegingen optreden. Wordt ook wel grand mal-aanval of tonisch-clonischeEpilepsie 
GTSGilles de la Tourette syndroom, soort ticstoornis waarbij ongecontroleerde spiersamentrekkingen explosieve en onwillekeurige bewegingen en/of geluiden veroorzaken.ADHD 
Guaninemonofosfaat (cGMP)Een stof die zich bevindt in de spiercellen rondom bloedvaten en zorgt voor ontspanning van de spiercellen, waardoor de bloedvaten open gaan staan.Erectieproblemen 
guaninemonofosfaat (cGMP) stof die zich bevindt in de spiercellen rondom bloedvaten en zorgt voor ontspanning van de spiercellen, waardoor de bloedvaten open gaan staanPlas- en erectieproblemen 
Guaninetrifosfaat (GTP)Een stof die door NO wordt omgezet in guaninemonophosfaat (cGMP).Erectieproblemen 
guaninetrifosfaat (GTP) stof die door NO wordt omgezet in guaninemonofosfaat (cGMP) Plas- en erectieproblemen 
GyAfkorting van Gray, eenheid van geabsorbeerde dosis. Die komt overeen met de energieafgifte van één joule in één kilogram materiaal.Kanker en radiotherapie 
GynaecoloogSpecialist op het gebied van ziekten van de vrouwelijke geslachtsorganen en van vruchtbaarheid en verloskunde.Kanker en chirurgie 
gynaecomastieborstvorming bij mannenHypofyseziekten