Hartelijke dank voor uw bijdrage


Trefwoorden
Spreekuur Thuis bevat een voortdurend groeiend woordenboek met de omschrijving van medische termen.


 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z   


Trefwoord Omschrijving Gerelateerde thema's
B-lymfocytenMaken immunoglobulinen, zoals IgE onder invloed van de cytokinen die Th-cellen uitscheiden.COPD, Astma 
baarmoederorgaan waarin de ongeboren vrucht zich ontwikkeltPremenstrueel syndroom (PMS) 
Baarmoederslijmvlies De binnenste bekleding van de baarmoeder, die bestaat uit klierweefsel en stroma (steunweefsel). Het baarmoederslijmvlies wordt iedere maand opgebouwd zodat er een embryo kan innestelen. Treedt er geen zwangerschap op, dan wordt het baarmoederslijmvlies afgestoten (de menstruatie).Endometriose 
Babinski, reflex vanDe door de Franse neuroloog Babinski als eerste beschreven afwijkende voetzoolreflex, waarbij de grote teen zich bij het strijken onder de voetzool zich omhoog beweegt in plaats van naar beneden. Deze afwijkende voetzoolreflex, ook wel extensie respons of 
Bacteriële vaginoseOvermatige vaginale afscheiding die veroorzaakt wordt door een overmatige groei van bacteriën in de vagina, met name van de Gardnerella vaginalis. Dit geeft aanleiding tot sterk ruikende 'witte vloed' (fluor vaginalis). Dit in tegenstelling tot afscheidin 
BAEPAfkorting voor brainstem auditory evoked potential onderzoek. Dit is een onderzoek om de werking van de hersenstam te meten. Daartoe wordt een bepaalde geluidsprikkel aan het oor toegediend, waarna de elektrische impuls gevolgd wordt op zijn weg via de geMultiple Sclerose, Multiple Sclerose 
bahaEngelse afkorting: bone anchored hearing aid, ‘beenankerhoortoestel’ of ‘beenverankerd hoortoestel’Tinnitus 
BalanitisOntsteking van de eikel van de penis, al dan niet gecombineerd met een ontsteking van de voorhuid. 
BalansBelangenvereniging voor ouders van kinderen met leer- en gedragsproblemen.ADHD 
BandagelensContactlens met een hoog watergehalte dat als beschermend vliesje bij oogletsel of hoornvliesontsteking wordt gebruikt. Wordt vaak in combinatie met oogdruppels voorgeschreven. 
BandenpijnPijn onderin de buik tijdens de eerste maanden van de zwangerschap als gevolg van het oprekken van de ophangbanden van de baarmoeder. 
BaranytrommelBus met een lawaaimakend mechaniek om tijdens het onderzoek van het gehoor van het ene oor de gehoorfunctie van het andere oor te maskeren. 
Bariatrische chirurgieVorm van chirurgie die tot doel heeft de vetmassa en dus het lichaamsgewicht drastisch te verlagen bij mensen met ernstige obesitas. Zie ook Restrictieve operatie en Malabsorptieve operatie. 
basale assumpties automatische gedachten over zichzelf, anderen en de wereld, die mensen zich in hun jeugd eigen hebben gemaakt. Bij mensen met persoonlijkheidsstoornissen zijn deze basale assumpties vaak negatief, zodat ze leiden tot gevoelen van onzekerheid, angst of depressiePersoonlijkheidsstoornis en nu 
Basale kernGroep zenuwcellen in de hersenen die nodig zijn voor de spierspanning, de coördinatie en het soepel laten verlopen van bewegingen. 
basale kernen kernen midden in de hersenen betrokken bij het starten en uitvoeren van geleerde bewegingenParkinson en nu 
base excision repairDNA-reparatiemechanisme om foutjes of breuken in een enkele DNA-streng te herstellenEierstokkanker 
basiliair membraanscheidingsvlies in het slakkenhuis waarop circa 20.000 haarcellen zitten die de geluidsgolven in de vloeistof van het slakkenhuis omzetten in zenuwsignalenTinnitus, Alles over hoorproblemen 
BasiskrommingAanduiding van de binnenkromming van een contactlens. 
BeengeleidingGeleiding van geluidstrillingen via het bot van de schedel naar het binnenoor. 
beenmergdepressietijdelijk tekort aan bloedcellen door behandeling met chemotherapieEierstokkanker 
behandeling, klinischebehandeling waarbij de patiënt in een ziekenhuis (kliniek) of verpleeginstelling is opgenomen 
Bekkenbodemsyndroom, spastischHet op het moment dat de stoelgang moet komen niet kunnen ontspannen van de spieren rond de anus of zelfs aanspannen van deze spieren. Het wordt ook wel anisme genoemd en is een van de mogelijke oorzaken van obstipatie. 
beloopindividuele ziektegeschiedenis over de loop van het leven, omvat zowel ziektegeschiedenis als klachtenvrije episodenManisch depressief en nu 
benigne prostaathyperplasie toenemen van het aantal cellen van de prostaat, dat prostaatvergroting oplevert Plas- en erectieproblemen 
benigne prostaathypertrofie groter worden van de cellen van de prostaat waardoor de prostaat groter wordt Plas- en erectieproblemen 
BenzodiazepinenGroep medicijnen die alle een zekere mate van angstremmende, kalmerende, slaapverwekkende en spierverslappende werking hebben. Per medicijn verschillen ze in de mate waarin een of meer van deze effecten de nadruk heeft. 
BERAEngelse afkorting: brainstem evoked response audiometry, hersenstamaudiometrieTinnitus, Alles over hoorproblemen 
BeroepsallergeenEen stof die een allergische reactie kan veroorzaken en waarmee men beroepsmatig in contact kan komen.Astma, COPD 
BeroepsastmaEen wisselende vernauwing van de luchtwegen veroorzaakt door blootstelling aan stoffen, gassen of dampen, waar men beroepsmatig mee in contact komt.Astma, COPD 
BeroertePlotselinge functiestoornis van een deel van de hersenen als gevolg van een afsluiting van een bloedvat (herseninfarct) of een hersenbloeding. Wordt ook wel een cerebrovasculair accident of CVA genoemd. 
Besnier-Boeck, ziekte vanzie sarcoïdose Hypofyseziekten 
bestraling, stereotactischevorm van bestraling met als doel het stopzetten van de groei van een tumor  
Beta Amyloïd Precusor ProteinBeta Amyloïd Precusor Protein, een eiwit dat normaal aanwezig is in de hersencellen. Wanneer dit niet normaal volledig kan worden afgebroken ontstaat de voor de hersenen schadelijke stof amyloïd. Dit is het geval bij de ziekte van Alzheimer. 
Beta-APPBeta Amyloïd Precusor Protein, een eiwit dat normaal aanwezig is in de hersencellen. Wanneer dit niet normaal volledig kan worden afgebroken ontstaat de voor de hersenen schadelijke stof amyloïd. Dit is het geval bij de ziekte van Alzheimer. 
bètablokkertype bloeddrukverlager die tevens de hartslag vertraagtDiabetes, Vaatlijden, Diabetes type 1, Diabetes type 2, Hart- en vaatproblemen, Hart- en vaatproblemen 
bètablokkers remmen het effect van bèta-adrenerge receptoren Parkinson en nu, Diabetes en nu 
BètacellenDe cellen in de alvleesklier (pancreas) die insuline maken. Ze bevinden zich in de Eilandjes van Langerhans in de alvleesklier.Diabetes, Diabetes type 1, Diabetes type 2 
BètastralingElektronen die door sommige radionucliden worden uitgezonden.Kanker en radiotherapie 
Bi-colorLetterlijk: twee kleuren. 
Bi-level Positive Airway PressureVorm van ademhalingsondersteuning waarbij de patiënt door een neus- of mond-neusmaker een lucht-zuurstofmengsel onder een bepaalde druk krijgen aangeboden; de druk voor de in- en uitademing kan afzonderlijk worden ingesteld.Astma, COPD 
BIAAfkorting van Bioelektrische Impedantie-Analyse. Meting van de vetmassa door middel van wisselstroom. 
BifocaalDe aanwezigheid van twee correctiesterkten (voor veraf en dichtbij) in één brillenglas of contactlens. 
big five vijf persoonlijkheidstrekken waarop mensen van elkaar onderscheiden kunnen worden: introvert versus extravert, emotioneel stabiel versus labiel, gewetensvol versus impulsief; vriendelijk versus vijandig en open voor nieuwe ervaringen versus rigidePersoonlijkheidsstoornis en nu 
biguanidesmedicijnen die de lichaamscellen gevoeliger maken voor insuline en gebruikt worden bij de behandeling van een bepaald type suikerziekte (type 2 diabetes), met name bij mensen met een te hoog lichaamsgewichtDiabetes, Diabetes type 1, Diabetes type 2, Diabetes en nu 
bijnierandrogenenhormonen uit de bijnierschors waarvan de werking lijkt op het mannelijke hormoon testosteronHypofyseziekten 
bijnierschorsinsufficiëntieonvoldoende werking van de bijnierschors Hypofyseziekten 
bijwerkingbijkomend effect van een medicijn Kanker en doelmedicijnen 
BijziendheidOogafwijking waarbij men niet goed kan zien in de verte, omdat het oog de lichtstralen te veel afbuigt. Het scherpe beeld valt daardoor vóór het netvlies. Het beeld op het netvlies zelf is daardoor onscherp. De oorzaak is een te sterke kromming van het le 
Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen, WetWet die het mogelijk maakt om iemand tegen zijn of haar wil op te laten nemen in een psychiatsisch ziekenhuis of een psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis. 
binauraalmet twee oren/tweezijdigTinnitus 
binnenoorhet inwendige oor; ligt in het rotsbeen; geluidwaarnemend deel van het oorTinnitus, Alles over hoorproblemen 
Binoculair zienHet zien met beide ogen tegelijk. Dit is nodig om diepte te kunnen waarnemen en afstanden te kunnen schatten. 
Bioactieve stofStof in de voeding die niet noodzakelijk is voor de gezondheid, maar wel een bijdrage kan leveren aan een goede gezondheid. 
biochemiekennis betreffende de scheikundige (chemische) processen in het levende organisme.Manisch-depressieve stoornis, Manisch depressief en nu 
Bioelektrische Impedantie-AnalyseMeting van de vetmassa door middel van wisselstroom. 
BiofeedbackLeren voelen hoe het lichaam reageert.ADHD 
biologische klokhet inwendige ritme in het lichaam met een gemiddelde periode van ongeveer 24 uur waarin slapen en waken elkaar afwisselen en bepaalde schommelingen in de lichaamstemperatuur en de hormoongehalten van het bloed optredenManisch depressief en nu 
biologische psychiatrieafdeling van de psychiatrie die zich bezighoudt met onderzoek naar de biochemische achtergrond van psychiatrische stoornissenDwangstoornissen 
biologische theorieverklaringsmodel dat uitgaat van het principe dat elke klacht (symptoom) een oorzaak heeft op fysiologisch niveauDwangstoornissen 
biopsieverwijdering van een stukje weefsel voor onderzoekMaagklachten, Kanker en doelmedicijnen, Nierziekten, Allergie bij kinderen 
bioptstukje uitgesneden levend lichaamsweefselMaagklachten, Kanker en doelmedicijnen, Endometriose, Nierziekten 
BioresonantieAlternatieve geneeswijze, waarbij gebruik wordt gemaakt van het verschijnsel dat een bepaalde trilling (frequentie) een ander voorwerp of weefsel laat meetrillen. Dit treedt op als beide frequenties hetzelfde zijn.ADHD 
BiPAPBi-level Positive Airway Pressure: vorm van ademhalingsondersteuning waarbij de patiënt door een neus- of mond-neusmaker een lucht-zuurstofmengsel onder een bepaalde druk krijgen aangeboden; de druk voor de in- en uitademing kan afzonderlijk worden ingestAstma, COPD 
bipolairletterlijk: tweezijdig. Wordt in de psychiatrie gebruikt voor stemmingsstoornissen waarbij zowel manische als depressieve episoden voorkomenManisch-depressieve stoornis, Multiple Sclerose, Manisch depressief en nu 
bipolaire stoornispsychiatrische ziekte, waarbij zich afwisselend perioden van depressie en overmatige activiteit (manie) kunnen voordoen.Depressie, Depressief en nu 
BisfosfonaatMedicijn dat gebruikt wordt bij de behandeling van botontkalking (osteoporose).Osteoporose 
bitemporale hemi-anopsie gezichtsvelddefect aan beide buitenzijden van het hoofd 
blaardaktransplantatiezie ‘split-skin grafting’. Hierbij wordt echter een blaar gemaakt in een gezond stuk huid en wordt het blaardak getransplanteerdVitiligo 
Blaas, instabieleHet zich buiten de wil om ('onwillekeurig') samentrekken van de blaasspier, waardoor er in de blaas zo'n hoge druk kan ontstaan dat het afsluitmechanisme van de blaas de urine niet meer kan tegenhouden. 
Blaas, prikkelbareHet zich buiten de wil om ('onwillekeurig') samentrekken van de blaasspier, waardoor er in de blaas zo'n hoge druk kan ontstaan dat het afsluitmechanisme van de blaas de urine niet meer kan tegenhouden. 
BlaaskatheterSlangetje dat via de urineweg wordt ingebracht, of via de buikwand naar de blaas wordt geleid om het afvoeren van urine mogelijk te maken. Een katheter wordt ingebracht als urine niet op de normale manier geloosd kan worden. 
blaasretentie volle blaas doordat de afvloed van urine wordt belemmerdNierziekten 
BlaastrainingMethode om het plassen op gang te brengen als de blaasspier verlamd is bijvoorbeeld als gevolg van een beschadiging van het ruggenmerg (dwarslaesie). Hierbij wordt door op de onderbuik te 'trommelen' de blaasspier gestimuleerd om zich samen te trekken, wa 
blastocystekiemblaasje Anticonceptie 
Blinde vlekPlaats waar de gezichtszenuw door het netvlies heen de oogbol verlaat. Op die plaats zijn geen zintuigcellen en ‘ziet’ men dus niets. Omdat de waarneming van beide ogen elkaar aanvullen, en in de hersenen tot één beeld versmelten, merkt men van dit ontbre 
Bloeddruk, diastolischeDe onderwaarde van de bloeddruk: de (laagste) druk in de slagaders op het moment dat het hart geen bloed uitpompt en een nieuwe hoeveelheid bloed uit de longen ontvangt. 
Bloeddruk, hogeTe hoge druk binnen in de slagaders, zoals gemeten in de bovenarm-slagader. De medische naam is hypertensie. De grenswaarde waarboven een bloeddruk als te hoog wordt beoordeeld hangt van een aantal factoren af, maar ligt voor de bovenwaarde (systolische b 
Bloeddruk, systolischeDe bovenwaarde van de bloeddruk: de (hoogste) druk in de slagaders op het moment dat het hart een nieuwe hoeveelheid bloed uitpompt. 
Bloeding, intracerebraleHersenbloeding waarbij het bloed in het hersenweefsel stroomt.Vaatlijden 
Bloeding, subarachnoïdaleHersenbloeding waarbij het bloed tussen de hersenvliezen stroomt.Vaatlijden 
bloedspiegelconcentratie van een geneesmiddel in het bloedManisch depressief en nu 
BloedstolselSamenklontering van bloedcellen aan de binnenkant van een bloedvat.Vaatlijden 
bloedsuikerspiegelmaat voor de hoeveelheid glucose die is opgelost in het bloed Groeihormoontekort 
bloedvatholle lichaamsbuis waardoor bloed stroomt, (slag)-ader; de wand ervan is bekleed met cellen die bloedvaatwandcellen of endotheelcellen worden genoemdKanker en doelmedicijnen 
BloedverdunnersMedicijnen die ervoor zorgen dat het bloed minder snel stolt.Vaatlijden 
Blokkade, diagnostischeZenuwblokkade uitgevoerd om uit te maken wat de oorzaak van de pijn is en waar de pijn exact aan te geven is.Chronische pijn 
Blokkade, prognostischeZenuwblokkades die de arts en patiënt in staat stellen om de effecten van een eventueel definitieve blokkade of operatieve ingreep te evalueren.Chronische pijn 
Blokkade, therapeutischeZenuwblokkade met een blijvend genezend effect.Chronische pijn 
bluetoothopen standaard voor draadloze verbindingen tussen apparaten op korte afstandTinnitus 
BMIBody Mass Index, index waarmee kan worden berekend of een mens overgewicht heeft (het lichaamsgewicht in kg delen door het kwadraat van de lichaamslengte in meter) (zie ook Quetelet-index)Hart- en vaatproblemen, Hart- en vaatproblemen, Anticonceptie, Nierziekten 
body mass indexmaat om het overgewicht te berekenen m.b.v. de formule kg/m2. Zie ook QueteletindexAstma, COPD, Nierziekten, Diabetes en nu 
BodyboxEen longfunctie apparaat waarbij bij een persoon in een kleine, afgesloten ruimte de totale longinhoud en eventueel de weerstand van de luchtwegen kan worden gemeten. Ook wel: Lichaamsplethysmograaf.Astma, COPD 
boezemfibrillerenboezemfladderen, een zeer veel voor­komende hartritmestoornis, waarbij de boezems een soort trilling vertonen Hart- en vaatproblemen 
BoodschaphormoonEen in de hypothalamus (een gebied aan de onderkant van de hersenen) gemaakt hormoon dat de hypofyse (hersenaanhangsel) stimuleert tot het maken van bepaalde hormonen (stimuleringshormonen) die elders in het lichaam de werking van hormoonvormende klierenEpilepsie, Manisch-depressieve stoornis 
BOPZafkorting van bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen. De wet BOPZ is een wet die het mogelijk maakt om iemand tegen zijn of haar wil te laten opnemen in een psychiatsisch ziekenhuis of op een psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuisManisch-depressieve stoornis, Eetstoornissen, Manisch depressief en nu 
borderline-persoonlijkheidsstoornispersoonlijkheidsstoornis uit cluster B met als centrale kenmerk instabiliteitPersoonlijkheidsstoornis en nu 
BorreliaBacterie die via tekenbeten wordt verspreidt en de ziekte van Lyme veroorzaakt.Multiple Sclerose 
BotgeleidingGeleiding van geluidstrillingen via het bot van de schedel naar het binnenoor. 
BotulinetoxineMedicijn waarmee spieren tijdelijk en gedeeltelijk verlamd kunnen worden.Vaatlijden 
Boulimia nervosaEetstoornis die gekenmerkt wordt door het optreden van (vr)eetbuien en een gevoel de beheersing over het eetgrdrag te zijn verloren. Tegelijk wordt geprobeerd om toename van het lichaamsgewicht te voorkomen door tijdelijk dieethouden of vasten, het opwekkEetstoornissen 
BoulimieHerhaaldelijk optredende eetbuien waarbij men in korte tijd grote hoeveelheden voedsel tot zich neemt. 
BrachytherapieEen techniek waarbij een radioactieve bron op of in een tumor wordt geplaatst. Dit kan plaatsvinden door behandeling van buitenaf (interstitieel; de stralingsbron zit in naalden die in de tumor gestoken worden) of intracavitair (de stralingsbron wordt inKanker en radiotherapie 
BradykinesieTraagheid van bewegen. 
bradykinesie traagheid Parkinson en nu 
Brainstem auditory evoked potential onderzoekOnderzoek om de werking van de hersenstam te meten. Daartoe wordt een bepaalde geluidsprikkel aan het oor toegediend, waarna de elektrische impuls gevolgd wordt op zijn weg via de gehoorzenuw naar het gehoorcentrum in de hersenschors. Omdat de elektrische 
BRCA1- en BRCA2-genbreast cancer gene 1 en 2, geeft een verhoogd risico op borst- en eierstokkankerEierstokkanker 
BrekingsafwijkingOogafwijking, waardoor de lichtstralen door het oog niet op de gewenste manier worden afgebogen, waardoor een vertekend of wazig beeld op het netvlies wordt geprojecteerd. 
BrekingsindexEenheid waarmee de mate van snelheidsvertraging van licht in transparante (=doorzichtige) voorwerpen wordt aangegeven. Naarmate de brekingsindex van een doorzichtige stof groter is, is deze stof beter geschikt om te gebruiken voor het maken van brillengla 
BreukgrensDe grenswaarde met betrekking tot de hoeveelheid botweefsel in het bot. Onder de grens is er sprake van verminderde weerstand tegen de normale dagelijkse belasting, waardoor reeds bij een onschuldig ongelukje gemakkelijk een botbreuk kan optreden. Dit isOsteoporose 
Bronchiale hyperreactiviteitVerhoogde gevoeligheid van de luchtwegen voor prikkels die normaal niet tot klachten leiden, zoals koude lucht, mist, sigarettenrook of uitlaatgassen. Wordt ook wel verhoogde luchtwegreactiviteit genoemd en treedt ondermeer op bij astma. Kan worden gemeteAstma, COPD 
Bronchiale, AstmaAandoening van de luchtwegen met ontstekingsverschijnselen en aanvalsgewijs optreden van kortademigheid door een wisselende vernauwing van de luchtwegen als gevolg van ophoping van slijm en een verkramping van de spiertjes in de wanden van de luchtwegen.Astma, COPD 
BronchiënDe grotere luchtpijpjes die deel uitmaken van het systeem van zich vertakkende en steeds kleiner wordende luchtpijpjes dat lucht van de mond-keelholte naar de longblaasjes vervoerd.Astma, COPD 
BronchioliDe kleinste luchtpijpjes die deel uitmaken van het systeem van zich vertakkende en steeds kleiner wordende luchtpijpjes dat lucht van de mond-keelholte naar de longblaasjes vervoerd.Astma, COPD 
bronchitis, ChronischeOntstekingsproces in de luchtwegen (bronchitis), gepaard gaande met hoesten en een verhoogde slijmproductie, welke minstens drie maanden per jaar en tenminste gedurende twee opeenvolgende jaren aanwezig is.Astma, COPD 
BronchoscopieKijkoperatie van de luchtwegen.Kanker en radiotherapie, Kanker en chirurgie 
brughoekde hoek die gevormd wordt tussen hersenstam en kleine hersenen Alles over hoorproblemen 
brughoektumoracusticusneurinoom: goedaardig gezwel, uitgaande van de gehoor- en/of de evenwichtszenuw, die bij de hersenbrug gezamenlijk (als achtste hersenzenuw) uit het binnenoor komen en de hersenen binnengaan; veroorzaakt perceptiedoofheid, oorsuizen, evenwichtsstoornissenTinnitus, Alles over hoorproblemen 
BruxismeTandenknarsen tijdens de slaap. Wordt vaak beschouwd als een gevolg van stress. 
BSEboviene spongiforme encefalopathie of ‘gekkekoeienziekte’, een zeldzaam voorkomende besmettelijke vorm van dementieDementie doet ook pijn 
buffalo humpvetophoping onder aan nek 
BuikechoEcho waarbij via de buik gekeken wordt naar de organen in de buik.Endometriose 
buis van Eustachiussmal, cilindervormig buisje dat vanaf het middenoor naar de mond-keelholte looptOorsuizen, Tinnitus, Alles over hoorproblemen 
buitenoorhet uitwendige oor, oorschelp en uitwendige gehoorgang; geluidopvangend deel van het oor Tinnitus, Alles over hoorproblemen 
bulbocavernosus bekkenbodemspier die naast de ingang van de vagina zitProlaps 
bulbospongiosus bekkenbodemspier die naast de ingang van de vagina zitProlaps 
BulbusLetterlijk: bolvormig lichaamsdeel. Wordt meestal gebruikt als medische naam voor de oogbol (bulbus oculi), maar ook voor andere bolvormige lichaamsdelen, zoals het begin van de twaalfvingerige darm (bulbus duodeni). 
Bulkvormende stoffenStoffen van plantaardige oorsprong die door hun waterbindend vermogen de ontlasting in het geval van obstipatie minder hard en in het geval van diarree minder waterig maken. 
BullaeBlazen in de long die ontstaan door degeneratie van lonsweefsel, vaak door roken.Astma, COPD 
BullectomieOperatie waarbij een of meerder bullae worden verwijderd (d.m.v. VATS of thoracotomie).Astma, COPD 
bypassoperatieOperatie waarbij een van elders uit het lichaam verwijderd stuk bloedvat gebruikt wordt om een afgesloten of vernauwd stuk slagader (meestal een kransslagader) te overbruggen.Hoge bloeddruk, Cholesterol, Hart- en vaatproblemen, Hart- en vaatproblemen